2.5 Creativiteit en Culturele innovatie

Creativethink (Kunst, Tetraëder, 'Entropie en Negentropie')

Shakespeare: ‘De storm’ van buiten een sprookje, van binnen is het een relaas over de antieke inwijdingsmysteriëen. Maar ook over de levensweg van de mens van alle tijden.’

A Midsummer Night's Dream (toneelstuk): De twist tussen Oberon en Titania beschrijft het krachtenspel in het onderbewuste van de Europese mens (niveau 1). De ontwikkeling die Theseus tijdens het stuk doormaakt, de aard van het huwelijk, dat hij met Hyppolyta aangaat, zijn ongeloof in de onzichtbare wereld der geesten en feeën en zijn veranderende ideeën over het recht op persoonlijke liefde, beschrijven aspecten van de bewuste denkwijze van de Europese mens (niveau 3). In het krachtveld van deze onderbewuste en bewuste wereld staat de mens. De wederwaardigheden van de geliefden en de handwerkslieden (niveau 2) zijn als een droom in een midzomernacht.

Jan Wicherink boek Ontheemde zielen ontwaken, (p. 154): De schepping zelf echter lijkt het bewijs te zijn van het feit dat de totale orde in het universum is toegenomen sinds haar vroegste conceptie en dat negentropie (negatieve entropie) dus ook moet bestaan. De levenskracht in iedere plant, elk dier en ieder mens op deze planeet is de kracht die voortdurend de effecten van de entropie tegengaat. Dus naast de tweede wet van de thermodynamica die alles afbreekt, moet er ook een creatieve kracht in de natuur bestaan die zomaar orde uit de chaos schept.

Over creativiteit geeft Prana nr. 159 (Ten geleide) interessante voorbeelden.
Brahms zegt dat hij als hij componeert in contact staat met dezelfde geest als waar Jezus zo vaak naar verwees.
Richard Strauss beschrijft overweldigende visioenen
Dan put ik uit de bron van oneindige en eeuwige energie waaruit wij allen en alles voortkomen.
In de religie noemt men dit God.
Grieg zegt: Wij componisten projecteren het oneindige in het eindige.
Picasso is een ander groot kunstenaar die met zijn schilderij ‘Guernica’ toont hoe het paard aan de lans van zijn eigen ruiter ten onder gaat.

Het mysterie van het leven kan in poëzie of rab voelbaar worden gemaakt.

Een variant op het peterprincipe: is het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen.
De definitie Reflexief Bewustzijn licht dit thema toe.

Bas Heijne: Gauguin probeerde het aardse achter zich te laten door zich terug te trekken in zijn verbeelding (en in de fantasie van een grotendeels verzonnen tropisch paradijs, waar de lelijke moderne wereld op wonderbaarlijke wijze onzichtbaar was gemaakt), terwijl van Gogh de zichtbare werkelijkheid als het ware wilde bekeren tot zijn blik. In zijn verhitte discussies met zijn vermeende kunstbroeder stond hij erop dat hij altijd realistisch wilde zijn, dat wil zeggen, dat zijn schilderijen altijd een echt onderwerp moesten hebben. Een echt gezicht, echte zonnebloemen, een echt paar versleten schoenen; de verbeelding van Van Gogh moest altijd in direct contact met de werkelijkheid staan, die vervolgens door hem getransformeerd werd in iets nieuws en ongeziens. Die grote verwachting van de kunst als radicale vernieuwer van de wereld werd niet ingelost; en je kunt zeggen dat de kunst sindsdien bezig is geweest vooral zichzelf eindeloos te vernieuwen. Het politieke engagement van veel kunstenaars, zowel extreem links als rechts, in de twintigste eeuw ging er opnieuw van uit dat de kunst een belangrijke rol in het vernieuwen van de wereld te spelen had, maar de nadruk lag nu veel meer op een maatschappelijke, politieke omwenteling. Het idee van een artistieke avant-garde was nauw verbonden met de grote ideologische ideeën over de Nieuwe Mens. Ook die grote verwachtingen werden niet ingelost; de meeste eindigden in dood en vernietiging. In de afgrond tussen verbeelding en werkelijkheid die de grote ideologieën van de twintigste eeuw hebben geopend, echode de kreet van afgrijzen door die al helemaal aan het begin van die eeuw uit de vertrokken mond van een stervende Mr Kurtz te horen was: ,,The horror! The horror!’’ Sindsdien zingt de kunst een flink toontje lager.

Dit betekent dat Tetragrammaton een 'universele sleutel tot creativiteit' is. Een 'getetragrammatoniseerd' bewustzijn is een 'Goddelijk bewustzijn'.
Zelfs het Pisces-tijdperk is tijdelijk ... Hoe voorzag Christus daarin? Door over een terugkomst te spreken. Hierdoor wordt de universele liefdesgeest losgemaakt van het tijdelijk karakter eigen aan de tijdperkenleer zelf (Yah & Christus zijn tijdelijke 'Namen' voor hetzelfde, n.l. YHVH). Tetragrammaton incarneert in alle tijdperken. Telkens in andere gestalten (dan Yah, dan Christus, dan Aquarius). Aan het einde van het tijdperk komt er immers steeds een 'nieuwe wet' (waardoor de 'cyclus' van de Wijsheid zich voltooit).

Willem Barnard, Volkskrant 25 juni 2004:
Hij ziet een wereld, die alleen nog uit is op ‘grijpen en begrijpen’. De Mammon van het grote geld lijkt tot de hoogste waarde in het leven te zijn verheven. Fel gekant als Barnard is tegen de luidruchtige zinledigheid van het moderne leven, meent hij dat alleen vanuit de kunst en de religie een tegengeluid te verwachten is. Maar juist die twee, stelt hij met droefheid vast, weigeren gezamenlijk op te trekken tegen de tijdgeest, verwikkeld als ze zijn in een onderlinge concurrentiestrijd.

Jonah Lehrer Proust was een neuroloog Waarom kunst vaak voorloopt op de wetenschap
Paul Depondt Tussen bètaland en alfastan (recensie)
Veel ontdekkingen uit de (neuro)wetenschap zijn al veel eerder gedaan door kunstenaars, componisten en schrijvers. Vaak zonder het door te hebben stuitten zij op zaken die pas veel later werden verklaard en bewezen door wetenschappers. Kunst kan dus, net als wetenschap, leiden tot inzicht; wetenschap heeft niet het monopolie op kennis van, in dit geval, ons brein. In dit fascinerende boek, dat het midden houdt tussen kritiek, biografie en populaire wetenschap, laat de auteur een aantal beroemde gevallen zien. Een eye-opener voor wie gefascineerd is door ons brein en door de manier waarop we daar tegenaan kunnen kijken. Uiteindelijk is het boek een pleidooi om wetenschap en kunst niet als tegenpolen op te vatten maar als twee elkaar aanvullende manieren om de werkelijkheid mee te beschouwen. Jonathan Lehrer is pas 25 en studeerde neurologie aan Columbia University. Hij schreef eerder diverse artikelen voor onder andere Nature en New Scientist.
In onze door technologie beheerste wereld gaan we ervan uit dat de wetenschap het antwoord heeft op al onze vragen. Maar zoals Jonah Lehrer in dit sprankelende debuut uitlegt, is wetenschap niet de enige weg naar kennis. Ook kunst kan tot inzicht leiden – en soms zelfs nog eerder dan wetenschap.
Lehrer toont aan dat een aantal beroemde kunstenaars elk een belangrijke waarheid over de werking van ons brein heeft ontdekt, waar de wetenschap pas veel later bewijzen voor leverde. Zo legde de Franse romancier Marcel Proust als eerste de feilbaarheid van het geheugen bloot, verkende Paul Cézanne tal van subtiliteiten van ons gezichtsvermogen en onthulde schrijfster Gertrude Stein, ver voor Noam Chomsky, de diepe structuur van taal. Kunst en wetenschap kunnen elkaar prachtig aanvullen.

Was Louis Couperus een ingewijde in de esoterie?
De Tilburgse schilder Marc Mulders afficheert zichzelf nadrukkelijk als katholiek kunstenaar, wat opmerkelijk genoeg zijn doorbraak in de hoogste regionen van de kunstwereld niet heeft verhinderd. Maar onlangs liet hij zich uitschrijven uit de rooms-katholieke kerk. „Onze Lieve Heer heeft jou en mij een geweten gegeven om naar te handelen. Dat heb ik met mijn uitschrijven gedaan. De schaamte werd me te groot”, zegt hij in een interview in Volzin.
De directe aanleiding was, net zoals bij de Nijmeegse ethicus Jean-Pierre Wils, die zich in januari liet uitschrijven, de affaire-Williamson. Ongepast, vindt Mulders, dat de paus de excommunicatie van deze ultraconservatieve, Holocaust-ontkennende Pius X-bisschop heeft opgeheven. Maar ook het ’wegjagen’ door de paus van aidslijders en homoseksuelen stuit de kunstenaar tegen de borst.

In Couperus’ roman ’De berg van licht’ (1906) maakt de lezer kennis met Hydaspes de Magiër, de leraar van de jonge zonnepriester Bassianus, de latere keizer Heliogabalus. Deze moet terugstreven naar de ’originele androgyne staat van de mensheid’:
Moet de Uitverkoren Ziel eerst terug streven tot dien menschelijkeren vorm: de vorm der Tweeslachtigheid....

Petran Kockelkoren: College 4
Volgens Heidegger en Jaspers vervreemdt techniek ons, Don Ihde zegt dat niet meer. Volgens hem is alles al geaccepteerd, vriendelijk wat betreft ergonomie, massale casco’s die worden geproduceerd met voor iedere doelgroep andere features. Hij heeft het ook vooral over huishoudelijke apparaten, allemaal wat dichter bij huis.
Don Ihde maakt een verschil tussen micro- en macroperceptie, waarbij microperceptie is zoals je met je zintuigen waarneemt, macroperceptie is de culturele conditionering.
In gesprek met Petran Kockelkoren Professor op het grensvlak van kunst en techniek
Het denken van Kockelkoren is beïnvloed door Helmuth Plessner, de Duitse filosoof volgens wie de mens nooit rechtstreeks contact heeft met zijn omgeving, maar altijd via cultuur en techniek. Cultuur en techniek 'bemiddelen' de relatie tussen mens en wereld. Hoe geschiedt die bemiddeling en welke mogelijkheden biedt zij?

Dr. B. Jacobs en prof. dr. J. J. M. Theeuwes: Innovatie in Nederland De markt draalt en de overheid faalt
Frank Kalshoven concludeerde in een van zijn recente columns: ‘De kenniseconomie is alles, en dus niks’. Deze relativering is wellicht noodzakelijk om de verhitte gemoederen tot bedaren te brengen. De vraag is echter of er over innovatie en kenniseconomie dan helemaal niets zinnigs te zeggen valt. Wij zijn het gedeeltelijk met Kalshovens cri de coeur eens, want er wordt inderdaad een hoop onzin beweerd over kennis en innovatie; het Finse model heeft blond haar en blauwe ogen.

Robbert Dijkgraaf, lid Innovatieplatform (NRC 27 december 2008: De architectuur van ons brein bepaalt en beperkt de wetenschap - Er is geen wiskunde zonder de mens - daar kwam ik achter):
De mens is slechts een onmisbare schakel in de ultieme cirkelredenering . U kunt deze lus zo vaak doorlopen als u wilt, net zoals de monikken de eindeloze trap op- en aflopen in de bekende prent Klimmen en dalen van M.C. Escher – een prent die trouwens geïnspireerd was door het werk van Penrose en zijn vader.
Op het eerste hoekpunt van de driehoek staat de wetenschap. Deze is verbonden met het tweede hoekpunt waar de mens staat, de bedenker van vele nutteloze en nuttige zaken, waarvan de wetenschap er slechts één is. Op zijn beurt vormt de mens weer een verbintenis met het derde hoekpunt, de natuur, wederom als onderdeel van een groter geheel, want de natuur brengt naast de mens ontelbaar andere verschijningsvormen voort. Ten slotte wordt de natuur weer verbonden met de wetenschap, een terrein dat veel meer bestrijkt dan alleen de beschrijving van de fysieke werkelijkheid.

Dr. Willem Marie Speelman Het lichaam en zijn omgeving Bijdrage aan de franciscaanse milieuspiritualiteit
Een op de heilige Franciscus teruggaande milieuspiritualiteit heeft haar bron in zijn lichamelijkheid en haar doel in zijn Lofzang van de schepselen. De Lofzang van de schepselen is de resonantie van de ziel met de schepping. Dit resoneren is het krachtigst op punten waar de ziel zichzelf in de schepselen weerspiegeld ziet. Eloi Leclerc schrijft over de sterren die Franciscus in zijn Lofzang ‘kostbaar’ noemt:
Als iemand graag de ‘kostbare’ sterren beschouwt hoog aan de hemel, dan bergt hij ook een of andere schat diep in zijn ziel. Het ‘kostbare’ geschitter aan de hemel is de weerkaatsing van iets dat fonkelt in zijn innerlijk.

H.P. Blavatsky boek Isis ontsluierd Deel I Hoofdstuk 8 Enkele natuurgeheimen (p. 380):
Alleen geest heeft geen vorm, daarom kan men van hem niet zeggen dat hij bestaat. Wanneer de mens (de etherische, innerlijke mens) dat punt bereikt waarop hij geheel spiritueel, dus vormloos, wordt, dan heeft hij een toestand van volmaakte gelukzaligheid bereikt. DE MENS als objectief wezen wordt vernietigd, maar de spirituele entiteit met haar subjectieve leven zal eeuwig leven, want geest is onvergankelijk en onsterfelijk.
Uit de geest van de leringen van Boeddha en Pythagoras kunnen we gemakkelijk inzien dat hun leer identiek is. De allesdoordringende universele ziel, de anima mundi, is nirvåña, en boeddha als algemene term is de antropomorf voorgestelde monade van Pythagoras.
Hoofdstuk 9 Cyclische verschijnselen (p. 383/384):
De ‘rokken van vellen’ die volgens hoofdstuk 3 van Genesis aan Adam en Eva werden gegeven, worden door bepaalde filosofen uit de oudheid verklaard als de lichamen van vlees waarmee in de loop van de cyclussen de voorouders van de mensheid werden bekleed. Ze beweerden dat de goddelijke, fysieke vorm steeds grover werd totdat het onderste punt van wat de laatste spirituele cyclus kan worden genoemd was bereikt, en de mensheid aan de opgaande boog van de eerste menselijke cyclus begon. Toen begon een onafgebroken reeks cyclussen of yuga’s; het juiste aantal jaren waaruit elk daarvan bestond bleef een onschendbaar geheim binnen de muren van de heiligdommen, en werd alleen aan de ingewijden onthuld.
390: Maar de mens moet niet ‘gelijk één van ons’ zijn, zegt de scheppende godheid, één van de elohim ‘aan wie het vervaardigen van het lagere dierlijke is toevertrouwd’.1 En zo kwam het dat de mensen van het eerste ras hun evenwicht verloren toen ze de top van de eerste cyclus hadden bereikt; hun tweede omhulsel, het grovere kleed (astraal lichaam), trok hen langs de tegenovergestelde boog naar omlaag.
1 Zie Plato’s Timaeus.

H.P. Blavatsky De Geheime Leer Deel I, Stanza 6 Onze wereld, haar groei en ontwikkeling (p. 167):
‘De uitleg die ik u ga geven, zal volkomen mystiek schijnen, maar is niettemin van enorme betekenis als hij goed wordt begrepen. Onze oude schrijvers zeiden dat er vier soorten Vach zijn (zie de Rig Veda en de Upanishads). Vaikhari-Vach is wat wij uitspreken. Elke soort Vaikhari-Vach bestaat in haar madhyama-, verder in haar pasyanti- en tenslotte in haar para-vorm4. Deze pranava wordt Vach genoemd, omdat de vier beginselen van de grote Kosmos met deze vier vormen van Vach corresponderen. Nu bestaat het hele gemanifesteerde zonnestelsel in zijn sukshma-vorm uit het licht of de energie van de logos, omdat de energie daarvan wordt opgevangen en overgebracht op kosmische stof. . . . . De hele Kosmos in zijn objectieve vorm is Vaikhari-Vach, het licht van de logos is de madhyama-vorm, en de logos zelf de pasyanti-vorm, en Parabrahm is de para-vorm of het para-aspect van die Vach. In het licht van deze uitleg moeten wij proberen bepaalde uitspraken van verschillende filosofen te begrijpen, die erop neerkomen dat de gemanifesteerde Kosmos het woord is, dat als Kosmos is gemanifesteerd’ (zie de bovengenoemde lezing over de Bhagavadgita).
4) Madhya noemt men iets, waarvan het begin en het einde onbekend zijn, en para betekent oneindig. Al deze uitdrukkingen hebben betrekking op oneindigheid en de indeling van de tijd.
De Geheime Leer Deel I, Theosofische misvattingen (p. 196):
‘Leid het leven dat noodzakelijk is voor het verkrijgen van die kennis en vermogens, en wijsheid zal vanzelf tot u komen. Steeds wanneer u in staat bent om uw bewustzijn af te stemmen op een van de zeven snaren van het ‘universele bewustzijn’; die snaren die zijn gespannen op het klankbord van de Kosmos en die trillen van eeuwigheid tot eeuwigheid; wanneer u ‘de muziek van de sferen’ grondig hebt bestudeerd, pas dan zult u geheel vrij zijn om uw kennis te delen met hen met wie dit veilig is.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 12 De theogonie van de scheppende goden (p. 473):
‘Onze oude schrijvers hebben gezegd dat er vier soorten Vāch zijn . . . para, pasyanti, madhyama, vaikhari (een bewering die is te vinden in de Rig-Veda en de Upanishads) . . . Vaikhari Vāch is wat wij uitspreken.’ Het is geluid, spraak, en dat wat voor een van onze stoffelijke zintuigen begrijpelijk en objectief wordt, en onder de wetten van waarneming valt. Dus: ‘Elke soort vaikhari-Vāch bestaat in haar madhyama- . . . pasyanti- en tenslotte in haar para-vorm . . . Deze pranava12 noemt men Vāch, omdat deze vier beginselen van de grote Kosmos corresponderen met deze vier vormen van Vāch . . . De hele Kosmos in zijn objectieve vorm is vaikhari-Vāch; het licht van de logos is de madhyama-vorm; en de logos zelf de pasyanti-vorm; terwijl Parabrahmam het para-aspect (boven het noumenon van alle noumena) van die Vāch is.’ (Notes on the Bhagavad-Gita.)
12) Pranava is evenals Om een mystieke term, die door de yogi’s tijdens de meditatie wordt uitgesproken; van de woorden die volgens de exoterische commentatoren, vyahriti’s, of ‘om, bhur, bhuva, svar’ (Om, aarde, uitspansel, hemel) worden genoemd, is pranava misschien het heiligste. Zij worden met ingehouden adem uitgesproken. Zie Manu II, 76-81, en de toelichting van Mitakshara op de Yājñavalkya-Smriti, i, 23. Maar de esoterische verklaring gaat veel verder.
475: In de theogonie van Pythagoras waren de hiërarchieën van de hemelse menigten en goden genummerd en werden met behulp van getallen uitgedrukt. Pythagoras had de esoterische wetenschap in India bestudeerd, daarom zeggen zijn leerlingen: ‘De monade (de gemanifesteerde) is het beginsel van alle dingen. Uit de monade en de onbepaalde duade (de Chaos) kwamen getallen voort; uit getallen, punten; uit punten, lijnen; uit lijnen, oppervlakken; uit oppervlakken, lichamen; hieruit vaste lichamen met vier elementen – vuur, water, lucht, aarde; uit al deze, omgezet (en in wisselwerking staand) en totaal veranderd, bestaat de wereld.’ (Diogenes Laertius in Vit. Pythag.)
En dit kan, indien het al niet het hele mysterie ontraadselt, in elk geval een tipje oplichten van de sluier van die wonderbaarlijke allegorieën, die over Vāch is geworpen, de geheimzinnigste van alle godinnen van de brahmanen; zij die wordt genoemd ‘de melodieuze koe die als melk levensonderhoud en water geeft’ (de aarde met al haar mystieke krachten); en verder ook zij ‘die ons voedsel en onderhoud levert’ (de stoffelijke aarde). Isis is ook de mystieke Natuur en ook de aarde; wegens haar koehorens wordt zij vereenzelvigd met Vāch. Laatstgenoemde wordt, nadat zij in haar hoogste vorm is erkend als para, aan het lagere of stoffelijke einde van de schepping – vaikhari. Daarom is zij de mystieke, hoewel stoffelijke natuur, met al haar magische werkwijzen en eigenschappen.

H.P. Blavatsky Geheime Leer Deel II hoofdstuk 25 De mysterieën van het zevental (p. 684):
De geestlijn blijft driedelig en de stoflijn tweedelig – twee is een even getal en dus ook vrouwelijk. Bovendien waren volgens Theon de pythagoreeërs, die aan de Tetraktis de naam harmonie gaven, ‘omdat zij een diatessaron in sesquitertia is’, van mening dat ‘de verdeling van de canon van het monochord door de tetraktis werd gemaakt in de duade, triade en tetrade; want het omvat een sesquitertia, een sesquialtera, een dubbele, een driedelige en een vierdelige verhouding, waarvan de sectie 27 is’. ‘In het oude muziekschrift bestond het tetrachord uit drie toonafstanden of intervallen en vier toontrappen, die door de Grieken diatessaron worden genoemd en door ons een kwart.’
Op het getal zeven baseerde Pythagoras zijn leer over de harmonie en muziek van de sferen, waarbij hij de afstand van de Maan tot de Aarde ‘een toon’ noemde, van de Maan tot Mercurius een halve toon, vandaar naar Venus hetzelfde; van Venus tot de Zon 1 1/2 toon; van de Zon tot Mars één toon; vandaar tot Jupiter een halve toon; van Jupiter tot Saturnus een halve toon; en vandaar tot de Dierenriem (Dodecaëder) één toon; in totaal zeven tonen – de diapason harmonie. Alle melodie van de natuur is in die zeven tonen, en wordt daarom ‘de stem van de Natuur’ genoemd.
686: Maar de pythagoreeërs beschouwden het getal zeven of de heptagoon als een religieus en volmaakt getal. Het werd ‘telesphoros’ genoemd, omdat door dit getal alles in het Heelal en de mensheid tot zijn einde, d.w.z. zijn hoogtepunt, wordt gevoerd' (Philo, de Mund. opif.). De leer van de sferen, vanaf de tijd van Lemurië tot aan Pythagoras, toont aan dat zowel de zeven krachten van de aardse en ondermaanse natuur, die onder het bestuur van de zeven heilige planeten staan, als de zeven grote krachten van het Heelal, te werk gaan en zich evolueren in zeven tonen, die de zeven noten van de toonladder zijn.

In een compositie wordt een dissonant meestal gevolgd door een consonant. Dit geldt ook voor de psychologie waar cognitieve dissonantie lijnrecht tegenover cognitieve consonantie staat.

Radha Burnier De macht van geluid:
De ervaring toont aan dat geluid en spraak invloed hebben op het bewustzijn, niet alleen op het menselijk bewustzijn, maar zelfs op dat van dieren en planten. Zelfs één enkele lettergreep of één enkel zinsdeel kan een storend effect hebben op een luisteraar wanneer het beladen is met trillingen van woede of afkeer. Aan de andere kant kan een eenvoudig woord of geluid troost en hoop geven als liefde en sympathie er de krachten achter zijn.

Mabel Collins boek Licht op het pad, hoofdstuk Licht op het pad:
5. Luister naar het lied van het leven.
6. Bewaar in uw herinnering de melodie die u hoort.
7. Leer van haar de les van harmonie.

Rens Bod Het wetenschappelijk werk als kunstwerk:
Maar hoe kunnen we dit resultaat verklaren? Uiteindelijk is het antwoord verrassend eenvoudig. Het heeft te maken met hoe gemakkelijk we van de ene toon naar de andere toon kunnen gaan, analoog aan eigenschappen van convexe ruimten in de wiskundige topologie. Ik raad u van harte het proefschrift van Aline Honingh aan, dat ondermeer op haar homepage is te vinden. Ook bent u wellicht nieuwsgierig geworden hoe niet-convexe toonladders zouden klinken: ook daarvoor verwijs ik u naar Aline's proefschrift, zodat u zelf niet-convexe toonladders kunt construeren.
Dit korte uitstapje in de keuken van mijn onderzoeksgroep laat zien dat er echte wetten in de cognitiewetenschappen bestaan en wonderschoon zijn. Het is ook een staaltje van verbeelding ten top: laat je niet vastpinnen maar laat al je cognitieve faculteiten los op het empirische materiaal, met alle mogelijke modellen en tussenmodellen.
We hadden deze verborgen parel nooit kunnen ontdekken in een ééndimensionale ruimte. Darwin had gelijk met zijn theorie-geladenheid van observatie. Maar wat een vrijheid van verbeeldingkracht hebben wij in feite tot onze beschikking. Op zulke momenten is een wetenschapper kunstenaar en onderzoeker tegelijk.
P. Denkers: Common practice muziek bestaat bij de gratie van consonanten en dissonanten, van harmonische spanning en ontspanning.
De meest "consonante" consonanten worden gevormd door de eerste boventoonreeksen.
Het totale spanningsbereik kun je dus zien als de ruimte tussen de meest consonante intervallen en de meest dissonante.
De meest consonante vormen hier de ondergrens, er is niets consonanter dan een unison of een octaaf.

Geluid, kleur, metalen en vorm: In hoofdstuk 2 van een electronisch boek van David Wilcock wordt in een tabel de relatie tussen kleur, geluid en vorm gegeven.
Links de relatie tussen vorm, kleur en muziek-toon in de vorm van een plaatje op basis van de gegevens in het boek van David Wilcock. De frequenties en vooral de kleuren verschillen van die in de tabel. De gegevens in de tabel zijn berekend puur op basis van gegevens uit de natuurkunde.
Met behulp van radiësthesie kan je tot andere resultaten komen.

Alchemisten associeerden de kleuren die verschenen bij de verschillende fasen van hun transmutaties vaak met dieren, en het was ook een middel om hun geheimen voor leken te verbergen.

De paintings of Magdalena L. Pulmans are very energetic. It has the connection between heaven and earth. I work from different area's. This means that when I paint I find these memories in my cell memory and also in the akasha chronicles. The Akasha Chronicles are an intelligent alive system that records in a multidimentional way, all of the activities, intents and motivations of all beings, systems and events in all times; future, present and past. My works are often energetic messages with a direct message or also often with many hidden messages.

Charles Poncé boek Kabbalah (p. 55) bespreekt de vier werelden (Guph, Nephesh, Ruah en Neshama, respec. Malkuth, Yesod, Tifereth en Kether) van de Joodse Kabbalah. Het Diagram of the Zodiac and Correspondences correspondeert met het figuur op p. 56. Tetragrammaton is de qabalistische formule die het ontstaan van de 10 Sephiroth in 4 'werelden' of 'kosmische frequentiebanden' beschrijft. De 'Boom van het Leven' vormt een 'ladder' (van Jacob) tussen 'hemel' en 'aarde' . Deze wordt door de qabalist beklommen met de bedoeling optimaal te communiceren met Kosmos & om zodoende co-creatief het gelukkige leven te realiseren. Door de code van Kosmos te kennen, krijgt hij weet van de kosmische eeuwigheid.

Creativethink
Raad voor Cultuur in cultuurnota: Culturele innovatie is in de ogen van de Raad de kern van E-cultuur.

‘Grondtoon van de waarheid’ ('Zelfregulering en Regulering', Musica universalis)

Het boek Een scheurtje in de rand van de schepping van Marcelo Gleiser heeft op het fenomeen ‘Monade + Duade’ betrekking en maakt het Meta-leren mogelijk.

In het onderzoeksrapport 'E i V' gaat het primair om de interpretatie van de ‘Monade + Duade’, die Sabine van Osta geeft: ik en de ander zijn eigenlijk één (Theosofia november 2011 p. 142) in de microkosmos.

Verbeeldingskracht (ideatie), de kernkwaliteit creativethink is het positief tegenovergestelde van chaos. Middels de ommekeer is het mogelijk ons met de natuurlijke kringloop (flow), te verbinden. We zijn medescheppers van iedere situatie die in ons leven ontstaat. Ieder initiatief, elk mens kan door het vlindereffect de zelfordening positief beïnvloeden. De chaostheorie leert dat alles met elkaar verbonden is en de onderzoeker niet af te scheiden is van het onderzoek. Alleen door dat wat is te accepteren komt de evolutie een stapje verder.

Elsa-Brita Titchenell boek De maskers van Odin – Oud-Noorse wijsheid
Hoofdstuk 4 – Kosmische schepping
Het scheppende proces van de zich stap voor stap ontwikkelende manifestatie (in de theosofie de ‘neergaande boog’ genoemd – de Mjötvidr van de Edda) wordt weergegeven door de levensboom die van brandstof of voedsel wordt voorzien, terwijl tijdens de daaropvolgende evolutie van de geest en achteruitgang van de stof (de ‘opgaande boog’ van de theosofie en de Mjötudr van de Edda) het voedsel dat de Yggdrasil in leven houdt, wordt opgebruikt. Odin wordt aan het begin van een levensfase Ofner (opener) genoemd, wanneer hij onafscheidelijk is van Örgälmer, de grondtoon waarvan de trillingen zich vermeerderen tot een kosmos.

‘De Kalevala, of oude Karelische gedichten over oude tijden van het Finse volk.’ van de Finse arts Elias Lönnrot.
In De Geheime Leer van mevrouw Blavatsky lezen we dat ‘de term ‘goddelijke gedachte’, evenals ‘universeel denkvermogen’ niet moet worden beschouwd als zelfs ook maar een vage afschaduwing van een verstandelijk proces verwant aan dat van de mens. Het ‘onbewuste’ kwam volgens Von Hartmann tot het veelomvattende scheppings- of beter evolutio¬naire plan ‘door een helderziende, boven alle bewustzijn verheven wijsheid’, die in de taal van de Vedanta absolute wijsheid zou betekenen….’ (GL, I, 31)
Intussen zingt de allerhoogste geest rustig verder: ‘In mijn mond ontdooien de woorden.’ Dit doet denken aan een passage in de Edda (rune 19, de Volüspa) waarin we lezen dat de Yggdrasil, de levensboom, wordt bewaterd door ontdooiende ijspegels. De Yggdrasil is een symbool voor deze kosmos, of dit zonnestelsel, de ijspegels symboliseren de zaden uit de oudheid, het koude water dat uit de ijspegels druppelt is het karma dat tot ontwikkeling moet komen, wakker wordt geroepen. Gevolgen van oude daden moeten tot manifestatie kunnen komen.
Zoals Elsa-Brita Titchenell in haar Masks of Odin (blz. 46) schrijft (tussen haakjes opmerkingen F.A.P.):
‘Als het uur van de geboorte van een zonnestelsel nadert, doet de hitte van Muspellsheim (het huis van vuur) het ijs dat is opgeslagen in Niflheim (nevelhuis) smelten, dit vormt een vruchtbare nevel in de Leegte. Dit is Ymer, de bevroren reus, of reus van de vorst, waaruit de goden de werelden zullen scheppen: ongemanifesteerde werelden. (In esoterische geschriften worden reuzen vaak ook gebruikt om enorme tijdscyclussen aan te duiden, perioden van miljoenen, dan wel miljarden jaren) Er komt een oorlog in het heelal, de ‘verslagen’ Ymer wordt Orgalmer (u hoort het al aan de klank, oorspronkelijke of oerklank). Het is de grondtoon die door het geheel van de slapende ruimte weerklinkt. Nevelvlekken trekken zich samen en door de draaiende beweging worden sterren en planeten geboren.’

Het rapport 'E i V' gaat er vanuit dat Pythagoras (wiskunde (1 + 2 + 3 + 4 = 10) met de heilige Tetraktys, de kwintessens van de zichzelf herhalende patronen van interferentie al te pakken had. Of met andere woorden Pythagoras had de kwintessens van de recursieve patronen, de herhalende patronen van de fractals in de schepping al door.

De telling van Pythagoras brengt niet alleen de ultieme symmetrie van zaaien en oogsten (reciprociteit), maar ook de in het heelal, de in de ruimte verborgen absolute eeuwige universele beweging of trilling tot uitdrukking. Muziek kan niet tot geluidstrillingen worden gereduceerd, veroorzaakt door een specifieke omgang met stukken materie. Emergentie brengt de inversie, de ommekeer van de telling van Pythagoras tot uitdrukking.

Geoffrey Farthing Goddelijkheid; de occulte structuur van cosmos en mens (Theosofia februari 2006)
Maar gij, Occultisten, Kabbalisten en Theosofen, gij weet heel goed dat een Woord, zo oud als de wereld, hoewel nieuw voor U, geklonken heeft bij het begin van deze cyclus, waarvan de potentie, onopgemerkt door anderen, verborgen ligt in de som der cijfers van de jaren 1889; gij weet heel goed dat er zojuist een toon is aangeslagen die nooit eerder gehoord is door de mensheid van dit tijdperk; en dat er een Nieuw Denkbeeld onthuld wordt, gerijpt door de krachten der evolutie. Dit Denkbeeld verschilt van alles wat er in de negentiende eeuw naar voren is gebracht; het is echter identiek met de gedachte die de overheersende toon en de grondtoon vormde van iedere eeuw, in het bijzonder van de afgelopen eeuw – absolute vrijheid van denken voor de mensheid. (C.W.XI, 133)

In essentie behandelt het rapport ‘E i V’ het mechanisme ‘en-en’/‘of-of’ (‘God en Darwin’/’God of Darwin’, ’Eenheid’/‘Gebroken symmetrie’, 'Emergentie'/'Decompositie' ('Emergence'/'Quantum decoherence'), ‘Monade’/’Duade’), de twee kanten van een medaille. Het is de ziel (psyche) die de twee kanten van een medaille met elkaar verbindt. Voor 'God en Darwin' kan ook gelezen worden 'Geloof en Rede'. Zowel Mozes Maimonides (1135 – 1204) als Raymond Lull (1232 – 1315) zijn wetenschappers, die zich al intensief hebben toegelegd op het schijnbaar onoplosbare conflict tussen geloof en wetenschappelijke kennis. Mozes Maimonides (BRES nr. 268 juni/juli 2011) in zijn boek Gids der verdoolden en Raymond Lull in zijn hoofdwerk Ars Generale Ultima.

De kosmos heeft vier dimensies: drie ruimte, één tijd. We leven in een vierdimensionaal ruimte/tijd-continuüm, het eeuwige NU. Het kompaskwadrant wordt gebruikt om de 5e dimensie, de kwintessens van het aardse ruimte/tijd-continuüm te belichten.

Het fysieke - en emotionele lichaam, de mentale psyche en de monadische geest correleren met de vier typen toestanden van Ken Wilber. Het element ether, de kwintessens brengt de heelheid, de energetische samenwerking op het fysieke, emotionele, mentale, en spirituele vlak tot uitdrukking.
Middelste kwadrant: Het 5e element de Monaden met als voertuig Theos. De term sutratman brengt het proces van de tweevoudige evolutie tot uitdrukking.

Francis Fukuyama, boek De grote scheuring: Fukuyama geeft het universum van normen in vier kwadranten weer. Het onderzoek naar de vraag hoe orde ontstaat, niet als gevolg van een mandaat dat door een (religieuze of politieke) hiërachische autoriteit van bovenaf is opgelegd, maar als gevolg van de zelforganisatie (zelfregulering) van losse individuen, is een van de interessanste en belangrijkste ontwikkelingen van onze tijd.
Op basis van deze doorsnede is het linker en middelste kwadrant samengesteld.

Religious naturalism, Shared principles (Bron Taylor)
There are several principles shared by all the aforementioned varieties of religious naturalism (Bron Taylor’s Encyclopedia of Religion and Nature):
- All varieties of religious naturalism see humans as an interconnected, emergent part of nature.
- Accept the primacy of science with regard to what is measurable via the scientific method.
- Recognize science's limitations in accounting for judgments of value and in providing a full account of human experience. Thus religious naturalism embraces nature's creativity, beauty and mystery and honors many aspects of the artistic, cultural and religious traditions that respond to and attempt to interpret Nature in subjective ways.
- Approach matters of morality, ethics and value with a focus on how the world works, with a deep concern for fairness and the welfare of all humans regardless of their station in life.
- Seek to integrate these interpretative, spiritual and ethical responses in a manner that respects diverse religious and philosophical perspectives, while still subjecting them and itself to rigorous scrutiny.
- The focus on scientific standards of evidence imbues RN with the humility inherent in scientific inquiry and its limited, albeit ever deepening, ability to describe reality (see Epistemology).
- A strong environmental ethic for the welfare of the planet Earth and humanity.
- Belief in the sacredness of life and the evolutionary process

De in de bijlage ‘Nu, Verleden en Toekomst’ gerubriceerde publicaties laten zien dat het definiëren van het verschijnsel tijd nog niet zo eenvoudig ligt. Waandenkbeelden blijven bestaan zolang de domeinen Geest en Lichaam, geesteswetenschappen en de natuurwetenschappen los van elkaar blijven functioneren. Het gaat er dus om het contact tussen bèta’s en niet-bèta’s te herstellen. Voor wat betreft ruimte en tijd kan er maar een waarheid zijn, die voor beide domeinen geldt. Het is wenselijk dat de discrepantie die er over de begrippen ruimte en tijd is ontstaan wordt opgeheven.

Stelling: Er treedt een paradigmawisseling van Thomas Kuhn, een revolutie in het wetenschappelijke denken op, wanneer de grens die tussen beide domeinen Geest en Lichaam is ontstaan wordt doorbroken.
Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat er maar een natuurlijke tijd bestaat en dat is de eeuwige duur, het nu.

Stelling: Is het wetenschappelijk bezien interessant dat door ‘trial and error’ bestuur het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden? Aan de hand van het geweten laten zich herhalende patronen in de geschiedenis wel degelijk falsificeren.

Jules Ruis het Bewustzijns Besturings Model: De rode draad door alle informatie is het woord 'fractal', een sterk groeiend begrip, dat naar verwachting de komende jaren ons leven en werken op vele fronten zal gaan beïnvloeden. Een klassiek voorbeeld van fractale structuur is de set van in elkaar passende Russische poppetjes, matruschka's genoemd. 'Fractals' zijn (van origine wiskundige) objecten van een ongekende schoonheid bestaande uit zich steeds herhalende patronen. Links ziet u enkele elkaar opvolgende voorbeelden van fractals. Wolken, kustlijnen,rivieren, maar ook planten en dieren, alsmede longen, bloedvaten en hersenen van de mens zijn voorbeelden van fractale structuren in de natuur. Zowel de stoffelijke als de levende natuur blijkt fractaal te zijn georganiseerd.
Deze grafische presentatie toont aan dat de fractale wereld is opgebouwd uit zich steeds herhalende patronen van interacterende (sub)systemen. Klassieke hiërarchische organisatiestructuren zullen de komende jaren vervangen gaan worden door fractale netwerken van relaties, beschikkend over een groot zelforganiserend en innoverend/aanpassend vermogen.

Esoterische Traditie (Theosofie) in de 14e – 18e eeuw
Mesmer, Anton Friedrich (1734-1815), Oostenrijks arts die het menselijke magnetische energie, herontdekte en het toepaste, wat eerst het dierlijke magnetisme en vervolgens mesmerisme werd genoemd. "Hij was een ingewijde Lid van de broederschap van de Fraters Lucis en van Lukshoor (of Luxor), of de Egyptische branche van de laatste".
Om licht te werpen op de bedoeling van Mozart* is het nodig de opera te analyseren tegen de achtergrond van de denkbeelden, symbolen en ritueel van de vrijmetselaars die verband houden met het inwijdingsproces, een woord dat in die dagen veel werd gebruikt en toen net zo verkeerd werd begrepen als in onze tijd.
*) Misleide slachtoffers van verminkte waarheden als zij zijn, of hebben zij het nooit geweten, dat de harmonie van het Heelal wordt gevormd door . Zo volg in de “Theosophical Society”, evenals in de prachtige fuga’s van de onsterfelijke Mozart, het ene deel voortdurend op het andere, in een andere, in een harmonieuze disharmonie op het pad van de eeuwige vooruitgang, om samen te komen en zich tenslotte op de drempel van het beoogde doel op te lossen in één harmonieus geheel, de grondtoon in de natuur.
Meester K.H in de Mahatma brieven. blz. 446. Brief nr. 85.
I.M. Oderberg ‘De Toverfluit’
Velen van degenen met wie Mozart in het begin in aanraking kwam waren vrijmetselaars, sommigen heel goede vrienden. Anderen behoorden tot de kringen van Illuminaten die in die tijd een bloei doormaakten. In Parijs probeerde graaf Cagliostro – geen charlatan zoals bepaalde belangengroepen ons tot op deze dag willen doen geloven – de bestaande vrijmetselaarsloges in Frankrijk te zuiveren en richtte tenslotte zijn eigen ‘Egyptisch Ritueel’ op, waar zowel mannen als vrouwen werden toegelaten in een soort ‘Adoptie’-voorhof. Sommigen zeggen dat Mozart Cagliostro kende en dat de naam Sarastro, die de componist aan de Hogepriester van Isis en Osiris gaf, doelt op Cagliostro. Maar in het algemeen denkt men echter dat de naam is afgeleid van die van Zoroaster of Zarathoestra, een hervormer van de oude Perzische godsdienst.

1. Broederschap als universeel gegeven in de natuur
Er is geen absolute afgescheidenheid in de natuur. Alle zaken komen voort uit dezelfde essentie, hebben dezelfde spiritueel-goddelijke mogelijkheden en zijn met elkaar verbonden door magnetische banden van sympathie. Het is onmogelijk al onze mogelijkheden te realiseren, tenzij we de geestelijke eenheid van alle levende wezens inzien en universele broederschap tot grondtoon van onze levens maken.
2. Karma – wet van oorzaak en gevolg
Alle veranderingen (van positie, samenstelling en vorm) zijn het resultaat van oorzaken; toeval bestaat niet. Niets kan plaatsvinden zonder wat voor reden dan ook, want niets bestaat op zichzelf; alles maakt deel uit van een gecompliceerd web van oorzakelijke verbanden en interacties. De grondtoon van de natuur is harmonie: elke handeling wordt automatisch gevolgd door een gelijke en tegengestelde reactie, die vroeg of laat terugkaatst op de uitzender van de oorspronkelijke handeling. Zodoende zullen al onze gedachten en daden uiteindelijk ‘geluk’ of ‘ongeluk’ brengen overeenkomstig de mate waarin zij harmonieus of onharmonieus waren. Op de lange termijn heeft perfecte rechtvaardigheid in de natuur de overhand.

Maarten Zweers In "Tristan und Isolde"(5) moet de grootste held van deze "ego-vorming" - Tristan - ontdekken dat de Liefde een kracht is, die nog groter is dan zijn heldendom. De liefde breekt de geslotenheid van het ego - van de "Ring" - open. Van de christelijke boodschap is nog geen sprake, maar de essentie ervan is geboren. Die ervaring maakt de mens rijp voor de boodschap van Johannes de Doper, de wegbereider van de Christus, het centrale thema in "Die Meistersinger " (6). Johannes leerde hoe wij ons sterk geworden ego moeten inzetten voor een groter ideaal, dat het ego en de individuele liefde overstijgt. De ring moet worden opengebroken voor de gemeenschap. Een "gesloten" egocentrische levenshouding moet tot altruïsme geraken. De inspiratie, die tot op heden nog alleen de kunstenaar kenmerkt, is daarbij onontbeerlijk. Daarom is het wezen der kunsten het tweede thema in dit werk. De kunsten worden de inspiratiebron voor mens en maatschappij.
Eerst dan zullen we met Wagners "Parsifal " (7) de christelijke liefde volkomen in praktijk kunnen brengen. Met de verdramatisering van alle uiterlijke, maar vooral van alle innerlijke strijd, die de mens moet leveren om een ware Meester in het leven te worden, sluit Wagner zijn œuvre af. Wat met een "ring van duisternis" begon is tot een "ring van licht" geworden.

Door het schone van bijvoorbeeld kunst en muziek met anderen te delen kunnen tegenstellingen worden overwonnen. Een topmusicus beheerst niet alleen de techniek om zijn instrument te bespelen, maar hij weet ook een compositie op een authentieke wijze te interpreteren. De taal van muziek, de 'muziek van de sferen' (eonische muziek) is universeel. Volgens Johannes Kepler bestaat de verbinding tussen geometrie, kosmologie, astrologie, harmonie en muziek door de musica universalis.

Voor alsof het een wiel was in het midden van een wiel (Deel I, p. 157) of als het ware een wiel in het midden van een wiel was (Deel II p. 629) kan ook gelezen worden een kleine kringloop binnen een grote kringloop of de levenscyclus van een mens (menselijke natuur) binnen de levenscyclus van een universum (Het wiel van dharma). Op aarde vinden analoge energetische processen plaats (Wet van analogie: ‘Zo Boven zo Beneden’). Een elektronenschil (SCHILLEN) kan met de baan die een planeet beschrijft worden vergeleken. In de Éne werkelijkheid komen steeds dezelfde zich repeterende patronen van heel klein (atoom) tot heel groot (meta-universum) naar voren.

H.P. Blavatsky boek De stem van de stilte Fragment IIIDe Zeven Poorten
‘Heeft u uw hart en denken afgestemd op het grote denken en hart van de hele mensheid? Want het hart van hem ‘die de stroom zou willen ingaan’ moet worden geroerd door iedere zucht en gedachte van al wat leeft en ademt, zoals de bulderende stem van de heilige rivier wordt gevormd door alle geluiden van de natuur die daarin weerklinken10.’
(10) De noordelijke boeddhisten en in feite alle Chinezen beschouwen het diepe gebulder van sommige grote en heilige rivieren als de grondtoon van de natuur. Vandaar de vergelijking. Het is in zowel de natuurwetenschappen als het occultisme een bekend feit dat de geluiden van de natuur als een geheel – zoals men die hoort in het gebulder van grote rivieren, in het geruis teweeggebracht door de wuivende boomtoppen in grote bossen, of dat van een stad zoals men die op enige afstand waarneemt – één enkele, bepaalde klank met een duidelijk herkenbare toonhoogte vormen. Natuurkundigen en musici hebben dit aangetoond. Zo toont prof. Rice (Chinese Music) aan dat de Chinezen duizenden jaren geleden dit feit al hebben erkend als ze zeggen dat ‘de wateren van de Hoang-ho in het voorbijstromen de kung laten horen’, in de Chinese muziek de ‘grote toon’ genoemd; en hij laat zien dat deze toon overeenkomt met de F, ‘door de natuurkundigen als de werkelijke grondtoon van de natuur beschouwd’. Ook prof. B. Silliman noemt dit feit in zijn Principles of Physics en zegt dat ‘deze toon overeen zou komen met de middelste F op de piano; en daarom als de grondtoon van de natuur kan worden beschouwd’.

De Geheime Leer Deel I Proloog (p. 36/37):
‘De kennis van de absolute geest is evenals de glans van de zon of de hitte in het vuur niets anders dan de absolute essentie zelf’, zegt Sankaracharya. HET – is ‘de geest van het vuur’, niet het vuur zelf, daarom ‘zijn de eigenschappen van het laatste, hitte of vlam, niet de eigenschappen van de geest, maar van dat waarvan de geest de onbewuste oorzaak is’. Is de bovenstaande zin niet de ware grondtoon van de latere rozenkruisersfilosofie? Parabrahm is kortom het verenigde totaal van de Kosmos in zijn oneindigheid en eeuwigheid, het ‘DAT’ en ‘DIT’, dat niet kan worden opgevat als een samenvoeging van een aantal subtotalen6. ‘In het begin was DIT het Zelf, slechts één’ (Aitareya Upanishad); de grote Sankaracharya verklaart dat ‘DIT’ betrekking had op het Heelal (jagat); omdat de woorden ‘in het begin’ betekenen: vóór het opnieuw voortbrengen van het Heelal van verschijnselen.
De Geheime Leer Deel I Stanza De nacht van het heelal (p. 82):
De nous, die de stof beweegt, de levenwekkende ziel, die in ieder atoom zetelt en die in de mens is gemanifesteerd en latent is in de steen, heeft vermogens van verschillende graad. Dit pantheïstische denkbeeld van een algemene geest-ziel die de hele Natuur doordringt, is het oudste van alle filosofische begrippen. Evenmin was de archaeus een ontdekking van Paracelsus of van zijn leerling Van Helmont, want het is weer dezelfde archaeus of ‘vader-ether’ – de gemanifesteerde basis en bron van de ontelbare levensverschijnselen – die wordt gelokaliseerd. De hele reeks van talloze speculaties van deze soort zijn slechts variaties op dit thema, waarvan de grondtoon werd aangeslagen in deze oorspronkelijke openbaring. (Zie Afdeling II, ‘Oorspronkelijke substantie’.)
De Geheime Leer Deel I hoofdstuk Theosofische misvattingen (p. 191/192):
Probeer niet het geheim van het zijn en het niet-zijn te onthullen aan hen die niet in staat zijn de verborgen betekenis te begrijpen van het ZEVENSNARIGE instrument van Apollo – de lier van de stralende god: in elk van haar zeven snaren wonen de geest, de ziel en het astrale lichaam van de Kosmos, waarvan nu alleen de schil in handen van de moderne wetenschap is gevallen. . . . Wees voorzichtig, zeggen wij, voorzichtig en wijs, en vooral, let erop wat degenen die van u leren, geloven; opdat zij niet door zichzelf te misleiden, ook anderen misleiden . . . want dat is het lot van iedere waarheid waarmee de mensen nog niet zijn vertrouwd. . . . Laat liever de planeetketens en de andere boven- en onderkosmische mysteries een dromenland blijven voor degenen die niet kunnen zien en ook met geloven dat anderen dat kunnen. . . .’
De Geheime Leer Deel I hoofdstuk Demon est deus inversus (p. 455/456):
Ieder mens oogst de gevolgen van zijn eigen daden. Toorn, mijn zoon, is de vernietiging van alles wat de mens verkrijgt . . . en voorkomt het bereiken van bevrijding. De wijzen vermijden de toorn. Onderwerp u niet aan de invloed ervan, mijn kind. Vernietig die onschuldige geesten van de duisternis niet, laat uw offer ophouden. Genade is de macht van de rechtvaardige’ (Vishnu Purāna, Deel i, hfst. i). Daarom is een dergelijk ‘offer’ of gebed tot God niets anders dan een daad van zwarte magie. Parāsara bad om de vernietiging van de geesten van de duisternis, ten behoeve van zijn eigen persoonlijke wraak. Men noemt hem een heiden en als zodanig hebben de christenen hem tot de eeuwige hel veroordeeld. Maar in welk opzicht is het gebed van vorsten en generaals, die vóór elke veldslag bidden om de vernietiging van hun vijand, dan beter? Zo’n gebed is altijd zwarte magie van de ergste soort, die als een duivelse ‘Mr. Hyde’ achter een schijnheilige ‘Dr. Jekyll’ is verborgen.
456 : In de menselijke natuur wijst het kwade alleen op de polariteit van stof en geest, een strijd om het bestaan tussen de twee gemanifesteerde beginselen in Ruimte en tijd; deze beginselen zijn uit zichzelf één, omdat ze zijn geworteld in het Absolute. In de Kosmos moet het evenwicht bewaard blijven. De werkingen van de twee tegengestelden brengen harmonie voort, evenals de middelpuntzoekende en middelpuntvliedende krachten, die onderling afhankelijk en voor elkaar noodzakelijk zijn – ‘opdat beide kunnen leven’. Indien de ene wordt tegengehouden, zal de werking van de andere onmiddellijk tot zelfvernietiging leiden.
Omdat de personificatie die satan wordt genoemd, ruimschoots vanuit haar drievoudige aspect is geanalyseerd – in het Oude Testament, de christelijke theologie en de oude heidense denkwijze – worden degenen die er meer over willen weten, verwezen naar Deel II van ISIS ONTSLUIERD, hfst. x. Zie ook verschillende hoofdstukken in Deel 2, Afdeling 2 van dit boek. Er is een heel goede reden om dit onderwerp aan te roeren en te proberen nieuwe verklaringen te geven. Voordat we ons kunnen bezighouden met de evolutie van de stoffelijke en de goddelijke mens, moeten we eerst het denkbeeld van een cyclische evolutie hebben begrepen, ons op de hoogte stellen van de filosofische opvattingen en geloofsovertuigingen van de vier rassen die aan ons tegenwoordige voorafgingen, en te weten komen wat de denkbeelden waren van die titanen en reuzen – inderdaad reuzen, zowel in verstandelijk als in fysiek opzicht. De hele oudheid was doordrongen van die filosofie, die de involutie van de geest in de stof en de voortgaande cyclische afdaling of actieve, zelfbewuste evolutie onderwees.
462: Zij doen dat volgens het beginsel dat ‘het doel de middelen heiligt’ (Machiavelli), om de overhand te krijgen op hun respectievelijke tegenstanders en vijanden – de demonen. Terwijl dus (volgens de kabbalisten) Jehova in de Hof van Eden de gedaante aanneemt van de verleidende slang, en hij satan een bijzondere opdracht geeft om Job in verleiding te brengen, en de farao kwelt en verveelt met Saraï, de vrouw van Abraham, en zijn hart tegen Mozes ‘verhardt’, opdat er een gelegenheid zal zijn om zijn slachtoffers ‘met grote plagen’ het leven zuur te maken (Genesis xii, Exodus) – laat men Vishnu in zijn Purāna zijn toevlucht nemen tot een streek die een achtenswaardige god niet minder onwaardig is.
De Geheime Leer Deel I hoofdstuk 12 De theogonie van de scheppende goden (p. 485):
Nadat de esoterische leer van het oosten zo de grondtoon had aangeslagen – die, zoals men kan zien, in zijn allegorische gewaad even wetenschappelijk als filosofisch en dichterlijk is – heeft elk volk haar voorbeeld gevolgd. Wij moeten uit de exoterische religies de grondgedachte naar boven brengen, vóór we ons wenden tot esoterische waarheden, opdat de laatstgenoemde niet worden verworpen. Bovendien kan elk symbool – in elke volksreligie – esoterisch worden gelezen, en het bewijs dat het goed werd gelezen, wordt geleverd door het om te zetten in de overeenkomstige getallen en meetkundige vormen – namelijk door de buitengewone overeenstemming daartussen – hoeveel de beelden en symbolen ook onderling verschillen. Want oorspronkelijk waren al deze symbolen gelijk. Neem bijvoorbeeld de inleidende zinnen in de verschillende kosmogonieën: in alle gevallen betreffen deze een cirkel, een ei of een hoofd.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 10 De kracht van de toekomst (p. 616):
Want als die mysteries eenmaal buiten de veilige zorg van hun wettige erfgenamen en bewaarders komen, dan houden ze op occult te zijn: ze worden publiek eigendom en moeten het risico lopen in handen van de zelfzuchtigen – van de Kaïns van de mensheid – eerder een vloek dan een zegen te worden. Maar wanneer personen zoals de ontdekker van de etherische kracht – John Worrell Keely – , mensen met bijzondere paranormale en verstandelijke vermogens6, worden geboren, worden zij vaker wel dan niet geholpen, terwijl zij tastend hun weg zoeken; hoewel zij, aan zichzelf overgelaten, al snel het slachtoffer worden van martelaarschap en van gewetenloze speculanten. Zij worden alleen geholpen op voorwaarde dat zij niet, bewust of onbewust, een extra gevaar voor hun tijd worden: een gevaar voor de armen, die nu dagelijks door de minder rijken aan de heel rijken worden geofferd7. Dit vereist een korte uitweiding en een verklaring.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 11 Over elementen en atomen (p. 639):
De hele Natuur is een gewijde plaats, zoals Young zegt:
‘Elk van deze sterren is een geheiligd huis’ . . .
Zo kan men aantonen dat alle exoterische religies de vervalste kopieën zijn van de esoterische leer. De priesters moeten verantwoordelijk worden gesteld voor de reactie ten gunste van het hedendaagse materialisme. Door het vereren, en door aan de massa de verering op te dringen, van de lege omhulsels – ten behoeve van de allegorie verpersoonlijkt – van heidense ideeën, heeft de laatste exoterische religie van de westerse landen een pandemonium gemaakt, waarin de hogere klassen het gouden kalf aanbidden en de lagere en onwetende massa ertoe wordt gebracht een afgod met lemen voeten te aanbidden.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 18 Samenvatting van de wederzijdse standpunten (p. 751):
Het kunnen Hermetische boeken zijn, maar geen boeken die door een van de twee Hermessen zijn geschreven – of beter gezegd door Thot (Hermes), de leidende intelligentie van het Heelal (zie het Dodenboek, hfst. xciv'') of door Thot, zijn aardse incarnatie die Trismegistus wordt genoemd, van de steen van Rosette.
Maar alles is twijfel, ontkenning, beeldenstorm en ruwe onverschilligheid in onze eeuw van honderden ‘ismen’ en geen religie. Elke afgod is verbrijzeld, behalve het gouden kalf.
Helaas kan geen volk of kunnen geen volkeren aan hun karmische lot ontkomen, evenmin als eenheden en individuen. De geschiedenis zelf wordt door de zogenaamde geschiedkundigen even weinig scrupuleus behandeld als kennis van legenden.

De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 18 Over de mythe van de 'gevallen engel' (p. 539):
Onze discussie is nu uitsluitend met de theologie. De kerk dwingt tot een geloof in een persoonlijke god en een persoonlijke duivel, terwijl het occultisme de dwaling van zo’n geloof aantoont. En hoewel de Natuur voor de pantheïsten en occultisten, evengoed als voor de pessimisten, niet méér is dan ‘een bevallige maar steenkoude moeder’, is dit alleen waar wat de uiterlijke stoffelijke natuur betreft. Beiden zijn het erover eens dat zij voor de oppervlakkige waarnemer niet beter is dan een enorm slachthuis waarin slagers slachtoffers worden, en slachtoffers op hun beurt beulen. Het is heel natuurlijk dat de tot pessimisme geneigde niet-ingewijde, als hij eenmaal is overtuigd van de talrijke tekortkomingen en mislukkingen van de Natuur en vooral van haar neiging om zichzelf te verslinden, dit als het beste bewijs beschouwt dat er geen godheid in abscondito in de Natuur bestaat en ook dat zij niets goddelijks heeft. Ook is het niet minder natuurlijk dat de materialist en de natuurkundige zich voorstellen dat alles is toe te schrijven aan blinde kracht en toeval, en vaker aan het overleven van de sterksten dan van de geschiktsten. Maar de occultisten, die de stoffelijke natuur beschouwen als een verzameling van de meest uiteenlopende illusies op het gebied van de bedrieglijke waarnemingen; die in elke pijn en elk lijden slechts de noodzakelijke weeën zien van de steeds voortgaande voortplanting – een reeks trappen naar een aldoor toenemende vervolmaking, die zichtbaar is in de stille invloed van het zich nooit vergissende karma of de abstracte natuur – de occultisten beschouwen de grote Moeder anders.
542/543: Het is een bekend feit – in ieder geval bekend aan geleerde kenners van de symboliek – dat in elke grote religie van de oudheid de logos-demiurg (tweede logos), of de eerste emanatie van het denkvermogen (mahat), als het ware de grondtoon aanslaat van wat in het daaropvolgende evolutieschema de wisselwerking van individualiteit en persoonlijkheid kan worden genoemd. In de mystieke symboliek van kosmogonie, theogonie en antropogenie vervult de logos in het drama van de schepping en het zijn, twee rollen, namelijk die van de zuiver menselijke persoonlijkheid en de goddelijke onpersoonlijkheid van de zogenaamde Avatars of goddelijke incarnaties, en van de universele geest die door de gnostici Christos wordt genoemd en in de mazdeïsche filosofie de Farvarshi (of Ferouer) van Ahura Mazda.
558: ‘Zeven mensen (beginselen) werden in de mens voortgebracht.’ ‘De natuur van de harmonie van de zeven van de vader en van de geest. De natuur . . . bracht zeven mensen voort in overeenstemming met de zeven naturen van de zeven geesten’ ‘die potentieel de twee geslachten in zich hadden’.
Metafysisch zijn de vader en de zoon het ‘universele denkvermogen’ en het ‘periodieke heelal’; de ‘engel’ en de ‘mens’. Het is tegelijkertijd de ZOON en de VADER, in Pymander de actieve IDEE en de passieve GEDACHTE die het verwekt; de radicale grondtoon in de Natuur die het leven schenkt aan de zeven tonen – de zevenvoudige schaal van de scheppende krachten, en aan de zeven kleur-aspecten van het prisma, alle geboren uit de ene witte straal, of het LICHT – dat zelf in DUISTERNIS is voortgebracht.
564: Het hele christelijke stelsel berust op deze Jakin en Boaz – de twee tegengestelde krachten van goed en kwaad, Christus en Satan, de ἀγαθαὶ καὶ κακαὶ δυνάμειϛ. Ontneem het christendom zijn voornaamste steunpilaar van de gevallen engelen, en de hof van Eden verdwijnt met zijn Adam en Eva in het niet; en Christus in zijn exclusieve hoedanigheid van de Ene God en Heiland en het slachtoffer van de verzoening voor de zonde van de diermens, wordt onmiddellijk een nutteloze mythe zonder enige zin.
In een oud nummer van de Revue Archéologique van het jaar 1845 (blz. 41) merkt Maury, een Franse schrijver, op: ‘Deze universele strijd tussen goede en kwade geesten schijnt slechts de weergave te zijn van een andere oudere en verschrikkelijker strijd, die volgens een oude mythe plaatsvond vóór de schepping van het heelal, tussen de trouwe en de opstandige legioenen.’
De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 25 De mysteriën van het zevental
De tetraktis in verband met de zevenhoek (p. 686):
Het zevental of de heptade was inderdaad aan verschillende goden en godinnen gewijd; aan Mars met zijn zeven volgelingen, aan Osiris, van wie het lichaam in zeven en tweemaal zeven stukken werd verdeeld; aan Apollo (de Zon), tussen zijn zeven planeten, die op zijn zevensnarige harp de hymne aan de zevenstralige speelt; aan Minerva, de vaderloze en moederloze, en aan anderen.

Grace F. Knoche boek De Mysteriescholen door de eeuwen heen
Hoofdstuk 3 De bestaansreden van de mysteriën
Zoals meester KH (Kuthumi) schreef:
de hoogste planeetgeesten, zij die niet meer kunnen dwalen . . . verschijnen op aarde alleen aan het begin van elk nieuw mensengeslacht; bij het vertakken, en bij de eindpunten van de grote cyclus. En zij blijven niet langer onder de mensen dan nodig is om de eeuwige waarheden die zij leren zo krachtig op het plastische denkvermogen van de nieuwe rassen af te drukken, dat ze zeker niet verloren zullen gaan of in de eeuwen daarna door komende generaties volledig zullen worden vergeten. De opdracht van de planeetgeest is niet anders dan het aanslaan van de GRONDTOON VAN DE WAARHEID.
– De Mahatma Brieven aan A.P. Sinnett, Brief 9, blz. 46
Tegelijk met het vestigen van de mysteriescholen in Atlantis, ongeveer vier of vijf miljoen jaar geleden, kwam het vijfde, Indo-Europese of Arische ras* langzaam tot stand, enorm geholpen door geestelijk verfijnde ego’s die door banden van goddelijke verwantschap daarheen werden aangetrokken. Geleidelijk werd de bodem gereedgemaakt, en nadat het werk van het aanslaan van de ‘grondtoon van de waarheid’ was volbracht, keerden de halfgoden naar hun hogere sferen terug. Een miljoen jaar geleden was de begeleiding van het nieuwe ras naar een volwassen bestaan voltooid en was het ingeprent met de kennis van ‘eeuwige waarheden’.

Grace F. Knoche boek Duizend lichten aansteken
Hoofdstuk 4 Reïncarnatie
Reïncarnatie geeft een evenwichtige en meedogende kijk op het geheel van onze levens. Welke andere theorie kan de vergelijking doorstaan met het veredelende denkbeeld dat mensen, in harmonie met alle rijken van de natuur, evoluerende deelnemers zijn aan een tijdloos kosmisch proces – een proces dat een opeenvolging van geboorten en sterfgevallen omvat in en voor iedere levensvorm? Ze omvat zowel het oneindig grote als het oneindig kleine. Wie zijn wij? Waar zijn we vandaan gekomen, en waarom? En welke soort toekomst kunnen we verwachten, als individuen en als soort? Er is veel verwarring in ons huidige denken, grotendeels omdat we ons hebben vervreemd van onze bron, onze goddelijke essentie. We dienen met zekerheid te weten dat onze wortels dieper gaan dan dit ene leven, en dat een deel van ons voortbestaat na de dood. We moeten de zin proberen te begrijpen van het lijden en van de verschrikkelijke onrechtvaardigheden die kinderen, dieren en miljoenen onschuldige slachtoffers van wrede misdaden en zinloze ongelukken worden aangedaan terwijl daarvoor in dit leven geen aanwijsbare oorzaak schijnt te zijn.
Ongetwijfeld zijn er gevallen wanneer de beslissing uiterst moeilijk is: slachtoffers van verkrachting, van moedwillige aanranding en incest, trekken een zware wissel op onze gevoelens van mededogen. Niettemin, het feit blijft: een kind dat was begonnen heeft evenveel recht op een kans op deze aarde als enig ander kind, al zijn de omstandigheden misschien pijnlijk voor het kind en voor alle betrokkenen. Niemand van ons kent de onderlinge schakels van karma die dat kind ertoe brengen juist die ouders te zoeken en die omstandigheden die, als men daarin op een verstandige manier en met liefde te werk gaat, zowel het kind als de ouders ten goede zullen komen.

De Gemiddelde Evolutie Van Bit tot Atoom en Ecosysteem , Hoofdstuk 7
Hoofdstuk 3. Levende systemen en Gamma-attractoren

De evolutie van het bewustzijn wordt uiteindelijk door de ’culturele evolutie’ (filosofie) die op aarde plaatsvindt tot uitdrukking gebracht. De evolutie of devolutie die daadwerkelijk plaatsvindt is afhankelijk van de keuzen die we in het leven maken.

Het is mogelijk het bewustzijn aan de hand van de zeven eigenschappen van de éne werkelijkheid, lees aggregatieniveaus, bewustzijnstoestanden (bewustzijnsniveaus), de Unificatietheorie te beschrijven:

• 1) Complementariteit,
• 2) Recursie (Dierenriem, dodecaëder),
• 3) Spiegelsymmetrie (projectiemechanisme),
• 4) Ruimte en Tijd, Ether-paradigma ('Skandha's') en
• 5) Energie en Tijd, 5D-concept, Reflexief bewustzijn (3+5) en
• 6) Energie en Materie, Meta-leren (2 + 6) en
• 7) Hermeneutische cirkel (1 + 7)

De paren van tegenstellingen ‘1 + 7’, ‘2 + 6’ en ‘3 + 5’ brengen de 'Spiegelsymmetrie en het Complementariteitsbeginsel' tot uitdrukking.
Het is mogelijk het menselijk bewustzijn in verschillende categorieën, in verschillende klassen te verdelen. Maar het is allemaal één bewustzijn. De bron van ons bewustzijn noemen de boeddhisten Dharma. Dit bewustzijnsniveau kan in het eeuwige nu, waar tijd niet bestaat, worden ervaren. De integrale denktrant van het 5D-concept wordt gebruikt om het bewustzijn beter te begrijpen.

De paren van tegenstellingen ‘1 + 7’, ‘2 + 6’ en ‘3 + 5’ laten zien wat Jude Currivan in haar boek Het 8e Chakra beschrijft.

H.P. Blavatsky Eerste Schreden in het Occultisme
Er is reeds genoeg gezegd om te doen inzien dat toverij bestaat in het uitoefenen van elk soort van kwade invloed op anderen die lijden, of anderen ten gevolge daarvan te doen lijden. Karma is een zware steen die neerploft in de stille wateren des levens en deze moet steeds groter wordende kringen van golfjes doen ontstaan, die wijder en wijder worden bijna ad infinitum. Zodanige oorzaken moeten uitwerkingen teweegbrengen en deze worden uitgewerkt door de rechtvaardige wetten der vergelding.
Wij zijn in de Kali-Yuga en haar noodlottige invloed is duizendmaal sterker in het Westen dan in het Oosten, vandaar dat de machten van de Eeuw der Duisternis in de cyclische worsteling zo gemakkelijk slachtoffers maken en vandaar de vele dwaalbegrippen die tegenwoordig in de wereld worden gekoesterd. Een van deze is dat de mensen zich voorstellen dat het betrekkelijk gemakkelijk is “de Poort” te bereiken en de drempel van het Occultisme te overschrijden, zonder zich bijzonder grote opofferingen te getroosten. Het is de droom der meeste Theosofen, een droom ingegeven door begeerte naar macht en door persoonlijke zelfzucht, en zulke gevoelens kunnen hen nimmer tot het gewenste doel leiden, want gelijk zo juist is gezegd, door een van degenen die zich naar men gelooft voor de mensheid heeft opgeofferd: “Nauw is de poort en smal de weg die leidt tot het eeuwige leven”, en derhalve zijn er “weinigen die hem vinden”. Zo moeilijk inderdaad, dat bij het noemen alleen van de voorbereidende moeilijkheden, de Westerse kandidaten zich verschrikt afwenden en met een huivering terugkeren.

Het gegeven dat de spiegel de soms harde werkelijkheid laat zien wordt vaker gebruikt in literatuur en andere kunstvormen, waaronder films. Zodra het spiegelbeeld de realiteit laat zien, wordt de droom vaak verkozen boven de werkelijkheid en wordt het spiegelbeeld vernietigd door de spiegel te breken of een steen in de vijver te gooien.

Blavatsky verafschuwde God, Jezus en het christendom. Ze ging zover, dat ze beweerde dat Satan een onschuldig slachtoffer was van Gods grillige en buitensporige toorn. De invloed van de Theosofische Vereniging hield niet op bij de nazi’s. Vandaag heeft de theosofische leer van Blavatsky veel invloed op de New Age beweging en daaraan verbonden religies en sektes. Zeker als in aanmerking wordt genomen dat de Theosofische Vereniging een belangrijke katalysator was bij de wederopleving van het gnostische denken, is deze stroming een uiterst belangrijke invloed op het moderne occultisme.

Immateriële- en Materiële wereld ('Macro en Micro', Materiële wereld en Rentmeesterschap)

De kwintessens, het mysterie van het leven zit in de ruimte, de chemie tussen twee mensen (De ander als spiegel; De ander centraal). Wat daar precies gebeurt, daar begrijpen we heel weinig van, dat zijn louter vermoedens. Wat werkelijk belangrijk is, kan niet in woorden worden uitgedrukt.
Het geheim van het leven zit in eros verborgen. Echte liefde is onvoorwaardelijk, is niet voor een breezer te koop.
Het mysterie van het leven zit, net als de groei van een foetus bij de moeder, in onszelf.
Het mysterie van het leven kan in poëzie wel voelbaar worden gemaakt. Door het leven te leven geef je zin aan het goddelijke LEVEN.

Marco Iacoboni verwijst in zijn boek Het spiegelende brein in het hoofdstuk Hersenpolitiek (p. 210) naar het onderzoek van Alan Fiske. Alan betoogt dat deze vier elementaire relationele structuren en hun varianten de basis vormen voor alle sociale relaties onder alle mensen in alle culturen.
p. 127: Filosofische en ideologische posities die met name in onze westerse cultuur gangbaar zijn hebben ons blind gemaakt voor de fundamenteel intersubjectieve ( 'Jurgen Habermas' ) aard van onze hersenen.
p. 128: Met het experiment van Jonas was aangetoond dat spiegelneuronen coderen voor meerdere ‘ik-geralateerde’ prikkels en werd bevestigd dat ze een belangrijke rol vervullen bij zelfherkenning (en bovendien bij een tamelijk abstracte manifestatie van het zelf).
p. 129: Samen met de theoretische beschouwingen uit het begin van dit hoofdstuk doen al deze gegevens vermoeden dat spiegelneuronen van belang zijn voor mijn analogie van de medaille met de twee zijden, waarin de ene zijde het zelf is en de andere zijde … eh… de ander.
p. 213: Marco Iacoboni is ervan overtuigd dat het begrip van de fundamentele betrekkingen tussen het zelf en de ander wezenlijk is om onszelf te begrijpen; het zelf en de aander zijn twee zijden van dezelfde medaille. Spiegelneuronen zijn de hersencellen die de kloof tussen het zelf en de ander overbruggen door een bepaalde vorm van simulatie of innerlijke imitatie van de handelingen van anderen mogelijk te maken.

Winnie Sorgdrager: 'Cultuur speelt in het regeringsbeleid geen enkele rol’ (Volkskrant 29 december 2005):
Kunst moet, iedereen zal je vertellen dat dat belangrijk is, maar eigenlijk is het franje. In mijn tijd kwam cultuur in de ministerraad niet aan de orde.
Dat is slecht. Hoe belangrijk kunst is, realiseert men zich pas als het weg is. Cultuur moet bij een minister worden ondergebracht. Een minister heeft meer power. Een samenleving heeft een materiële infrastructuur en een immateriële. Die laatste kun je niet zien, maar die heeft een grote invloed op de kwaliteit van de samenleving. Recht, cultuur en onderwijs behoren tot de laatste groep.

Henk Oosterling IMPASSE IN FILOSOFIE EN KUNST? (Pa)laveren tussen een postmetafysische metaforica en discursieve verbeelding
Met andere woorden: kunst is nooit een voorstelling van, maar louter een voorstel tot werkelijkheid. Het op begrip brengen van de filosoof maakt een eind aan dit 'sinnliche' voorstel, dat altijd een lichamelijke betrokkenheid op de wereld, een totaalervaring impliceert. De filosofie wordt door de kunst met zijn eigen lichamelijkheid geconfronteerd. Ze wordt gedwongen deze weerstand niet meer als negatie, maar als een positiviteit te accepteren. Haar manipulatieve ingrepen, haar technologiserende werking wordt opengebroken en daarmee wordt denken een open gebeuren. Van de kunst neemt het het beschouwende en afwachtende element over. Maar wordt hiermee de impasse van zowel de filosofie als de kunst opgelost? Misschien lost toch op een uiterst merkwaardige manier het idee van een impasse zich op, zodra we de behoefte aan een oplossing die altijd gebonden is aan een probleem met die van het probleem loslaten. Maar dan is de postmoderne Sofie misschien wel weer een nieuw soort sofist geworden: niet langer geslepen als een oude vos, maar als een brillante diamant, die zijn schittering ontleent aan de nabijheid tot de kunst.

<< vorige || volgende >>

Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 7227 keer bekeken.