1.6 Zondebokmechanisme en het Maskerkwadrant

Allegorie van de grot

Plato's Ideeën wereld:
Volgens Plato is dat wat wij doorgaans beschouwen als de werkelijkheid slechts een zwakke afschaduwing van de échte werkelijkheid: de wereld van de Ideeën. Deze ideeën bevinden zich in Plato’s hemel of Ideeënrijk: een transcendente werkelijkheid waar geen tijd of ruimte bestaat. In de allegorie van de grot brengt Plato een bepaalde visie op de werkelijkheid naar voren: idealisme. Kenmerkend voor Plato’s idealisme is dat de abstracte wereld van de Ideeën meer realiteit bezit dan de materiële wereld van de tastbare dingen.

Hendrik Laurentz. Spiegel boek Hertspiegel (Pierre Vinken:)
In het zevende deel van Hertspiegel, verwijst Spiegel naar een denkbeeldige afbeelding van Plato’s grot. Tot drie maal toe stelt Spiegel dat deze grot de vorm van het hart heeft. Maar op de bijbehorende gravure van Jan Saenredam (Antrum Platonicum) is die vorm niet herkenbaar. Althans, dat beweren alle wetenschappers en kunsthistorici. Het doet mij deugd dat ik kan aantonen dat de gravure wel degelijk de vorm van het hart heeft. De gelijkenis is in al die eeuwen over het hoofd gezien!’

Materiële wereld en Rentmeesterschap (Materiële en Immateriële wereld, Oost en West)

Pierre Vinken meent dat ‘Geloven duidt op een verkeerd gebruik van de hersenfunctie’ (Volkskrant 22 september 2007). De titel van zijn biografie Tegen het idealisme is meesterlijk gekozen. Zijn biograaf Paul Frentrop portretteert Vinken als een universele geest, die op vele terreinen zijn tijd vooruit was. De titel van zijn biografie suggereert dat het denken van Pierre Vinken superieur is aan dat van bijvoorbeeld Plato, Kant, Hegel en Wittgenstein. Pierre Vinken denkt met al zijn uitzonderlijke talenten te weten hoe je wel een juist gebruik van de hersenfunctie kunt maken. De hamvraag is dan natuurlijk is dat ook zo? Het gaat om een al millennia voortdurend debat over de materiële versus geestelijke wereld. Pierre Vinken betwijfelt of de claim juist is dat religie en spiritualiteit terugkeert. De evolutie verloopt volgens hem in tegengestelde richting.

De mimetische theorie biedt wellicht een verklaring voor het bijgeloof waar Pierre Vinken aan lijdt. Hoe bestendig is het bouwwerk dat hij heeft opgetrokken? Hier ligt vermoedelijk het aanknopingspunt met de materiële werkelijkheid van Pierre Vinken. Hij was zijn tijd zeker vooruit door alleen naar de materiële kant van de werkelijkheid te kijken. Deze visie wordt zeker breed gedragen. De Volkskrant is destijds in deze trend meegegaan door het katholieke uit de naam te schrappen. Maar door het etiket aan te passen verandert nog niet de éne werkelijkheid.

Het brein is grotendeels symmetrisch van opzet. Veel functies zijn zowel links als rechts aanwezig. De hersenfunctie heeft betrekking op de synchronisatie van de rechter - en de linker hersenhelft. Beide hersenhelften moeten samenwerken, in balans zijn. Globaal regelt de visuele linkerhelft verbale, logische, analytische, rationele, redenerende, conceptuele en lineaire activiteiten. De linkerhelft deduceert, redeneert, verwerkt, weegt feiten tegen elkaar af, ordent waarden, vergelijkt en analyseert om tot een beslissing te komen. Terwijl de motorische rechterhelft regelt non-verbale, scheppende, holistische, visuele, ruimtelijke, intuïtieve en perspectivische functies; ze verwerkt informatie meer rechtstreeks door middel van instinct en intuïtie in plaats van door een logische gedachtegang. De rechterkant is sterk gericht op de grote lijnen. Het artikel ‘Onbegrepen genie of kille winstmachine’ in de Volkskrant van 28 september 2007 plaatst een kanttekening bij het functioneren van de rechter hersenhelft van Pierre Vinken.Volgens de biograaf is het beeld van een ‘gevoelloze op geld en macht beluste zakenman’ bepaald door de Kluwer-directie. Het lijkt er toch op dat ook Pierre Vinken een zwakke kant heeft. De éne werkelijkheid berust op zowel de materiële als de geestelijke wereld. De éne werkelijkheid gaat er vanuit dat het creëren van meerwaarde winst genereert. Het accent komt te liggen op het verkopen van kwalitatief betere en duurzame producten. Pierre Vinken komt over als een korte termijn denker, die niet in goed rentmeesterschap gelooft.

De opdracht tot rentmeesterschap heeft primair een geestelijke betekenis en secundair een materiële dimensie vanuit dienstbaarheid. Rentmeesterschap heeft betrekking op onze verantwoordelijkheid voor het aangezicht van God m.b.t. het beheer van:

De opdracht tot goed rentmeesterschap is een van de eerste opdrachten die de mensheid van de Schepper meekreeg: God plaatste de mens, zo staat in het eerste bijbelboek, in het paradijs om dat ‘te bewerken en te bewaren’. Pas heel laat in de geschiedenis van het Westen is dat ‘bewaren’ een echt onderwerp geworden.
Het bewaren heeft op de juiste feedback en feedforward betrekking. Met name op het terrein van feedforward valt nog veel winst te behalen. In onze arrogantie wanen we ons slimmer dan God. Een ding is zeker in slimheid zullen we het nooit van God winnen.

Jan Wicherink boek Ontheemde Zielen Ontwaken (p. 71):
Er is alleen al over deze schets veel geschreven, hij bevat een heleboel verborgen geheime geometrie. We zullen hier niet op alle details ingaan, maar ik wil u sommige wel zeer opmerkelijke dingen laten zien. De oude wijsheid, de hermetische traditie, vertelt dat het menselijke lichaam beschouwd kan worden als de blauwdruk van het universum vanwege alle verhoudingen die in het lichaam gevonden worden. Dit zou wel eens waar kunnen zijn. Laten we eens een kijkje nemen op het volgende plaatje, de Man van Vitruviusman van Leonardo Da Vinci:

De Geheime Leer, Deel II, hoofdstuk 22 De symboliek van de mysterienamen Iao en Jehova en hun verband met het kruis en de cirkel (p. 639):
Terwijl dus de fallische of seksuele betekenis van de ‘kruisigingsnagels’ wordt bewezen door de meetkundige en numerieke lezing, wordt de mystieke betekenis ervan aangeduid door de hierboven gegeven korte opmerkingen erover, in verband met Prometheus. Ook deze is een slachtoffer, want hij wordt gekruisigd op het kruis van de liefde, op de rots van de menselijke hartstochten, een offer van zijn toewijding aan de zaak van het geestelijke element in de mensheid.
Nu is het oorspronkelijke stelsel, het dubbele teken dat ten grondslag ligt aan het denkbeeld van het kruis, geen ‘menselijke uitvinding’, want de kosmische ideatie en de geestelijke voorstelling van de goddelijke ego-mens zijn er de basis van. Later breidde het zich uit tot het prachtige denkbeeld dat door de mysteriën werd aangenomen en daarin werd voorgesteld: dat van de vernieuwde mens, de sterveling die door de mens van vlees en zijn hartstochten te kruisigen op het Procrustes-martelbed, als een onsterfelijke werd wedergeboren. Terwijl zij het lichaam, de dier-mens, achter zich liet, aan het inwijdingskruis gebonden als een lege pop, werd de ego-ziel zo vrij als een vlinder. Nog later werd het kruis, tengevolge van het geleidelijke verlies aan spiritualiteit, in de kosmogonie en de antropologie niets hogers dan een fallisch symbool.
Bij de esoterici was de universele ziel of anima mundi, de stoffelijke weerspiegeling van het onstoffelijke ideaal, sinds de oudste tijden de bron van leven van alle wezens en van het levensbeginsel van de drie rijken; en zij was bij de Hermetische filosofen evenals bij alle Ouden zevenvoudig. Want zij wordt voorgesteld als een zevenvoudig kruis, waarvan de armen respectievelijk zijn: licht, warmte, elektriciteit, aardmagnetisme, astrale straling, beweging en intelligentie, of wat sommigen zelfbewustzijn noemen.
640: De ‘strijdende en officiële kerk’ deed meer: nadat ze zich had toegeëigend wat haar nooit had toebehoord, nam ze alleen wat de ‘niet-ingewijden’ hadden, de kabbalistische betekenis van de mannelijke en vrouwelijke sephiroth. Ze heeft de innerlijke en hogere betekenis nooit verloren, omdat ze die nooit had, ondanks de hielelikkerij van Rome door E. Lévi. Het kruisteken dat door de Latijnse kerk werd aangenomen, was vanaf het begin fallisch, terwijl dat van de Grieken het kruis van de neofieten, de CHREST (de man van beproeving en smart) was.

Levenskunst houdt in dat we bewust worden dat we acteurs zijn in ons eigen 'Blijspel en/of Treurspel'. Het kruis (X-Factor) staat symbool voor de weg omhoog naar de hemel, maar ook naar de hel. Welke route kiezen we op ons levenspad?

Ian Buruma & Avishai Margalit, Occidentalism – The West in the Eyes of its Enemies (Volkskrant 10/16 april 2004):
Kenmerkend voor het occidentalisme is voorts de manicheïstische denkwijze, dat wil zeggen, het denken in absolute termen van goed en kwaad, licht en duister. Beide auteurs beschouwen het islamitisch occidentalisme als een zeer serieus te nemen gevaar, waartegen krachtige afweer geboden is, maar waarschuwen tegelijkertijd indringend tegen het verketteren van de Islam en islamitische gelovigen. Door dat wel te doen zouden we in het Westen zelf in de val van het occidentalisme trappen.

Gerhard Wehr boek Carl Gustav Jung zijn leven en werk:
348, Jean Gebser: De mening dat West en Oost tegengesteldheden zouden zijn is onjuist… Oost en West zijn aanvullingen. Vergeleken met het dualistische, splitsende karakter van de tegenstellingen is dat van de aanvulling: van polaire, verenende aard. De tegenstelling is een begrip, de aanvulling een constellatie…Het niet anders dan alleen rationele denken in tegenstellingen leidt tot splijting, en op den duur leidt het tot de dood. Beweegt men zich daarentegen bewust in het polaire spanningsveld van de aanvulling, dan gloort de mogelijkheid van harmonische volledigheid. Dit woord van Jean Gebser is in zijn kern op inzichten van Jung gebaseerd. Dat buitendien andere opmerkelijke overeenkomsten van Rudolf Steiner aantoonbaar zijn, die dit thema lang vóór beiden heeft bewerkt, moet althans worden aangehaald.

Friedrich Nietzsche (Eeuwige wederkeer, Leraar en leerling, Individueel – en Collectief)

Paulus verdween uit beeld toen hij naar Rome ging om daar berecht te worden door Nero. Volgens de rooms-katholieke traditie is hij daar onthoofd en begraven.
Een van de felste critici van Paulus van later datum is Friedrich Nietzsche. Hij hekelde Paulus' egalitaire mensbeschouwing en universalistische overtuiging, volgens welke alle volkeren aan de Verrijzenis van Christus deel zouden hebben en waardoor alle mensen, ongeacht hun etnische afkomst, geroepen zijn om Gods medewerkers te worden. "Er is geen onderscheid tussen Joden en andere volken", zegt Paulus in de Romeinenbrief (10,12).

Steiner ontwikkelde een scherpe en vroege interesse in wiskunde en filosofie: pas 14 jaar oud, had hij reeds Die Kritik der Reinen Vernunft, het hoofdwerk van Immanuel Kant, gelezen. Van 1879 tot 1883 studeerde hij aan de technische universiteit in Wenen, waar hij zich specialiseerde in wiskunde, natuurkunde en scheikunde. In 1889 maakte Steiner kennis met het werk van Friedrich Nietzsche en was vooral geboeid door diens spirituele kwaliteiten als "strijder voor de vrijheid". Het resultaat van het onderzoek naar Nietzsches werk publiceerde Steiner in het boek Friedrich Nietzsche, ein Kämpfer gegen seine Zeit. Gedurende deze tijd werkte hij ook aan de verzamelde werken van Arthur Schopenhauer (1894, 12 delen).

Nietzsche en de toekomst
Ik was zo bezig met de Duitse romantiek de laatste tijd. Nu zie ik zowel op de weblog van Lorenzo Ravagli als op de website van het tijdschrift ‘Erziehungskunst’, waar Ravagli redacteur is, een nieuw artikel van hem staan (die worden gelijktijdig bediend), dat hier op ingaat en de brug slaat naar Steiner en de antroposofie, en wel via Nietzsche en de ontwikkelingen na hem. Het artikel maakt deel uit van een serie waar Ravagli aan werkt, over de biografie van Steiner, mede naar aanleiding van diens 150e geboortejaar in 2011. Dit artikel past zo mooi bij waar ik momenteel mee bezig ben, ook al gaat het dit keer niet over Spinoza, dat ik het hier graag laat volgen. Het is wel allemaal Duits helaas. Het artikel heet ‘Da – plötzlich – wurde eins zu zwei’:
‘In den Ur-Intuitionen der deutschen Aufklärer, Idealisten und Romantiker war die gesamte Anthroposophie veranlagt: Herder sah die Menschheit als eine Art Weltenbaum, als ein gewaltiges Gewächs, das in der Natur, der Mutter Erde, wurzelt und mit seinen Zweigen und Blüten, den Völkern, Kulturen und Religionen in den Himmel ragt.
Der geniale Nietzsche hatte frühzeitig diagnostiziert, in welche Richtung die Deutschen sich bewegten, als er von der »Exstirpation« des deutschen Geistes zugunsten des Deutschen Reiches sprach. Am Niedergang der Kultur litt Nietzsche mit seiner empfindsamen Seele so sehr, dass er sich in den Wahnsinn flüchtete. Auf einmal sollte sich nicht mehr die Menschheit im spirituellen Weltenbaum vereinigen, sondern die Proletarier aller Länder, um die Kapitalisten auszurotten. In Sils-Maria dichtete der große Diagnostiker seiner Zeit:
Hier saß ich, wartend, wartend, – doch auf Nichts,
Jenseits von Gut und Böse, bald des Lichts
Genießend, bald des Schattens, ganz nur Spiel,
Ganz See, ganz Mittag, ganz Zeit ohne Ziel.
Da, plötzlich, Freundin! wurde Eins zu Zwei –
– Und Zarathustra ging an mir vorbei...

Rudolf Steiner karakteriseerde de antroposofie als volgt:
"Antroposofie is een weg tot inzicht die het geestelijke in de mens met het geestelijke in de kosmos wil verbinden. Zij maakt zich in de mens kenbaar als een behoefte van het hart en van het gevoel. Zij moet haar rechtvaardiging vinden in het vermogen deze behoeften te bevredigen. Alleen diegene die in de antroposofie vindt waar hij vanuit zijn gemoed naar zoeken moet, kan haar waarde erkennen. Daarom zijn antroposofen vaak mensen die bepaalde vragen over het wezen van de mens en wereld even existentieel ervaren als zij honger en dorst ervaren."

Naar de sportschool om de planeet te redden interview (Volkskrant 30 april 2011)
Peter Sloterdijk verwijst naar Friedrich Nietzsche: de mens kan alleen vooruit als hij naar het onmogelijke streeft. Natuurlijk zal ook de succesvolste mens nooit bereiken wat hem voor ogen staat, maar progresssie is slechts mogelijk door de ‘verticale spanning’ tussen dagelijkse werkelijkheid en onvervulbaar ideaal.
In de naoorlogse samenleving, het kristalpaleis, raakte de verticale spanning op de achtergrond. Het horizontale werd belangrijker gevonden: iedereen moest gelijk zijn.

René Meijer De Ether Bestaat!
DEEL I: Methode en Wetenschap – A Methodische Vooroefeningen
Inleiding
11: We kunnen er natuurlijk ook de filosoof René Descartes (1596-1650) bijhalen met zijn methode die er veel op lijkt, en de filosofen I. Kant (1724- 1804) voor de dualiteit en G.W.F. Hegel (1770-1831) voor het idee van these tegenover antithese om tot een synthese te komen, we kunnen S. Freud (1856-1939) raadplegen voor de analyse en F. Nietzsche (1844-1900) voor de zelfverwerkelijking, maar dan zijn we met het bouwen van één huis met meerdere bouwmeesters bezig.
B De Feiten van het Universum en Hoe Er Mee Om te Gaan
Inleiding
58: Die beschouwing, die de negatie in een meer positief licht plaatst die bij de filosoof F. Nietzsche (1844-1900) de verneinung heette van het hypocriete, zelfzuchtige systeembouwersego dat uitgaat van andere werelden in ontkenning van de echte, dateert van 1987 en vormt een voorbeeld van hoe je vers (zoals ik toen deed) vanuit de wetenschap zeer rationeel tegen het idee van nee zeggen en daaraan betekenis ontlenen aan kan kijken. Het is dan ook een typisch wetenschappelijk rationalistisch betoog dat, vanwege een gebrek aan zekerheid over een fundamentele orde nogal complex geworden, tot de z.g. epistemologie mag worden gerekend; de theorie van de wetenschappelijke kennis die zich bezighoudt met het doen van onderzoek in het grensgebied tussen wat een individuele mening is en wat behoort tot een gevestigde overtuiging. Het illustreert mooi hoe de psychologie werkt van de wetenschap die almaar ingewikkelder wordt op zoek naar de uiteindelijke orde.
DEEL III: De Persoon en de Politiek - B Het Commentaar: de Politiek
Inleiding
142: Men zou het postmoderne kunnen omschrijven als het verdriet van de over de menselijke, religieuze en morele vrijheid iets te negativistische, op de macht bezonnen, maar grootse filosoof F. Nietzsche (1844-1900): het betreft een intellectuele depressie die, letterlijk in zijn geval, met een brein koortsig van de geslachtsziekte bij het zien van een geslagen karrenpaard op straat dat beest huilend om de hals valt. De postmoderne mens kent op basis van de filosofen, die enkel als zijnde denkers ook niet meer acceptabel zijn, en met de sociale activisten onder hen, als Vladimir Lenin (1870-1924) en de vroegere, eveneens anti-religieuze Karl Marx (1818-1883), maar één geloof en één mantra: 'dat is onzin!'.
144: De tijd bleek niet absoluut te zijn in de snelheid van veranderen met het licht, maar de tijd was wel absoluut in de kwaliteit van het veranderen zelf. Zoals Herakleitos (535-447 v.Chr.) het zei: alles is in beweging, panta rhei. En zo is de relativistische depressie, die na Nietzsche in het politieke tijdperk woekerde, in onvermogen verkerend om Marx' atheïstische, sociale idealisme te overtreffen, dan ontmaskerd als een vorm van gehechtheid in weerwil van die verandering, in weerwil van het absolute gezag van ons dynamische Vadertje Tijd en Zijn heilige ether, de feitelijke godheid der klassieken die door Nietzsche zo dood werd verklaard als de gemiddelde, mechanische tijd van de, vanuit deze visie bezien, hopeloos verouderde klok.
146: Zonder een duidelijk uitgetekend ideaal, zonder een doel voor ogen kan, zoals gezegd, de postmoderne mens niet uit zijn narcofiele en angstneurotisch, obsessieve depressie en cynisme tevoorschijn komen als zijnde genezen om zo een rationeel/democratisch evenwicht te vinden tussen het menslievende verlicht humanistische, en het materieel gemotiveerde, traditioneel moralistisch/pragmatische argument. Wat te doen als we, met Nietzsche depressief zijnde of niet, onze verantwoordelijkheid moeten nemen en ons niet steeds politiek eenzijdig kunnen verschuilen achter enkel de rug van het traditionele gezag van in feite mijnheer pastoor en de dominee?
154: Pas dan snapt men dat de gevangenis van de standaardtijd die alle, politiek in tegenstelling verkerende, materialisten in een relativistische ontkenning van de ether gevangen houdt, niet zomaar kan worden afgebroken, zoals je dat met geen enkele andere gevangenis zou doen. Pas dan kunnen we F. Nietzsche als zijnde van de goedheid begrijpen met zijn pleidooi voor de zelfverwerkelijking van het individu. Met het spel van de orde zoals we dat in de voorgaande dialoog duidelijk maakten, wordt niet zozeer de mens opgevoed, maar gerespecteerd in zowel zijn gevallen en verheven, als in zijn ervaren en onervaren staat, door de begrippen van hoog en laag, abstract en concreet en het naar boven en naar beneden gericht zijn te relativeren als vrije en gelijke mogelijkheden openstaand voor een persoonlijke ontwikkeling. De zegen van God is er bij de genade van het juiste onderscheid.

André van der Braak Goeroes en Charisma - Het riskante pad van leerling en leraar (samenvatting)
Socrates (deel 2) inspireert André bij het formuleren van wat een goede leraar is, omdat Socrates geen overgave maar reflectie vraagt. Er is een zekere magnetische werking vanuit de leraar, maar deze blijft ook leerling. Socrates heeft toch wel een bepaald doel voor ogen. Hem gaat het om het goede leven vanuit de deugd als voortreffelijkheid. Nietzsche is de tweede filosoof die als goede leraar wordt aangehaald. Hij heeft in allerlei fasen verschillende visies naar voren gebracht, maar in zijn laatste boek spreekt hij van het zich als een leeuw losmaken van de leraar. Als men als een spelend kind zijn lot accepteert blijft toch de eros behouden.
Deze balans van eros en scepsis werkt André in het derde deel verder uit. Er zal een evenwicht moeten zijn tussen de horizontale uitwisseling (leraar als reisgenoot) en verticale uitwisseling (zelfoverstijging), tussen logos (dialectiek en kritiek) en mythos (werking van symbolen, verhalen), tussen idealisering van de leraar en de de-idealisering, kortom: tussen eros en scepsis. Dit zijn belangrijke inzichten. Redelijkheid en gegrepen worden door een perspectief zijn samen onmisbaar op een spiritueel pad.

Word geen kuddedier in het kwaad!
Matteüs 27:32-44 Ramptoerisme is van alle tijden: waar bloed en leed is, daar verzamelen mensen zich. Dat zien we ook op Golgota. De stoet is op Golgota aangekomen, waar Jezus wordt gekruisigd en de spottende titel ‘koning der Joden’ boven zijn hoofd wordt gespijkerd. Iedereen doet mee in het spel; soldaten, voorbijgangers, hogepriesters, schriftgeleerden, oudsten, zelfs de misdadigers spotten met Hem.
Wat niemand zich realiseert, is dat Psalm 22 hen al beschreven heeft in die rol: Allen die mij zien bespotten mij, ze schudden meewarig het hoofd (vs. 8), zij kijken vol leedvermaak toe, verdelen mijn kleren onder elkaar, en werpen het lot om mijn mantel (vs. 18, 19). Het laatste woord dat Matteüs van Jezus weergeeft, zal uit dezelfde psalm zijn: Eli, Eli, lema sabachtani? (Psalm 22:2) Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten? Geen spel, geen spot, maar de allerdiepste duisternis van de Mens.

De drug van het massaal geloven
De mens is niet geroepen om een kuddedier te zijn, hij is geschapen als een individuum, een wereld in zichzelf.
Vele dieren zijn kuddedieren, zij volgen hun leider, zij doen wat de kudde doet en herhalen oneindig dezelfde gebruiken.
Het kuddedier bezit geen individuum.
Noch het kind noch de volwassene zijn geschapen om een kuddedier te worden, al hebben de eeuwenlange gewenning hem wel in een kuddedier omgeturnd.

Heijerman, Jacobs, Korthals & Wouters boek Praktische filosofie (p. 126):
Nietzsche’s aanklacht tegen de moderne westerse cultuur geldt het soort mens dat deze cultuur heeft voortgebracht en nog steeds produceert: het kuddedier, de massamens.
Joep Dohmen: Nietzsche betoogt dat het verwerven van een tweede natuur niet verloopt via pure introspectie of zelfinkeer. Zelfzorg verloopt niet via de kennis van een innerlijke waarheid, die dan vervolgens in een concreet levensplan gestalte krijgt. Wel gaat het om een ontdekkingsreis waarbij elk individu in zijn veranderlijke leven te midden van de voortdurend veranderende omstandigheden zijn eigen koers moet bepalen. Het leven is eerst en vooral een ambacht, waarbij het individu zichzelf een bepaalde vorm en eenheid moet verschaffen: ‘ons zelf maken, uit alle elementen een vorm creëren – dat is de opgave! Steeds die van een beeldhouwer! Van een productief mens! Niet door kennis, maar door oefening en een voorbeeld worden wij zelf! Het menselijk leven speelt zich immers niet geïsoleerd af, maar te midden van tal van reeksen voortdurend verschuivende ordeningen die tezamen de werkelijkheid uitmaken: familie, relaties, buurt, werk, technologische ontwikkelingen, en wat al niet.

Friedrich Nietzsche: ‘we hebben ons tegenover onszelf voor ons bestaan te verantwoorden; bijgevolg willen wij ook de werkelijke stuurman zijn van dit bestaan en niet dulden dat onze existentie op een gedachtenloze toevalligheid gaat lijken.’
Voor Nietzsche is de heer degene die de weg van de emancipatie heeft doorlopen en de slaaf is de conformist.

Friedrich Nietzsche der Anti-Vegetarier
Voor Nietzsche was de eenzame jager een heroïsche figuur, de mens als kuddedier daarentegen een verachtelijk wezen. Uit deze metafoor van de jacht blijkt een instinctief verlangen om zich met het roofdier in de mens te vereenzelvigen. De favoriete dieren van Zarathustra (de held in het epos Also sprach Zarathustra) zijn de slang en de adelaar. Nietzsche verachtte de angstige, plantenetende kuddedieren. Dat wil zeggen: in zijn metaforiek.
In Jenseits von Gut und Böse beschimpt Nietzsche zijn intellectuele tijdgenoten.
Nietzsche werpt de hypothese op dat de taal en daarmee het zelfbewustzijn is ontstaan uit angst. Wanneer er gevaar dreigt waarschuwen kuddedieren elkaar immers met tekens. Zo kunnen zij zich door middel van 'communicatie' als collectief handhaven tegenover dreigende gevaren. Taal, bewustzijn en logica kunnen daarom slechts het algemene uitdrukken, het collectieve, wat voor iedereeen geldig is. Daarmee is de taal een ontkenning van de door Nietzsche hooggewaardeerde individualiteit, het bijzondere.
Tot zover Nietzsche's genealogie van het vegetarisme en zijn oermetafoor roofdier-kuddedier. Zullen wij de filosoof in navolging van zijn Anti-Christ nu ook maar Anti-Vegetariër noemen? Nog niet ... misschien. Nietzsche schreef op verschillende plaatsen hoezeer hij ernaar verlangde tegengesproken te worden, zoals ook zijn eigen werk eigenlijk één grote polemische strijd was met 25 eeuwen moraal- en godsdienstfilosofie - van Zarathustra, Pythagoras, Socrates, Erasmus tot aan Rousseau en Schopenhauer (allemaal filosofen die met het vegetarisme in verband kunnen worden gebracht), een strijd die zijn voltooiïng moest vinden in de visionaire 'Umwertung aller Werte'. Wie Nietzsches Zarathustra volgt gaat in het leven zijn eigen weg en herhaalt niet klakkeloos de woorden van anderen, ook zeker niet die van Nietzsche/Zarathustra zelf. Er is dus nog hoop?

F. van Raalten, boek Filosofie in hoofdzinnen 2 (p. 126): Moraal, zo kan men zeggen, is het geheel van gecodificeerde gedragingen die zich voltrekken onder de kwalificaties goed en kwaad. Het goede is alles wat dient tot instandhouding van het leven en het stamverband. Goed is wat het leven dient, wat kan participeren aan het ruilsysteem, wat mee kan komen in het objectieve proces van wedstrijd en wedijver. Slecht is wat afvalt en te gronde gaat. Slecht is wat in de coöperatie niet functioneel is. Zo ontstaan uit de praktijk van het leven zelf twee nivo’s en de verhouding tussen beide is de natuurlijke loop van de geschiedenis.

De slogans die Geert Wilders hanteert om de politiek voor de "doorsnee Nederlanders" ’Henk en Ingrid’ begrijpelijk te maken staan in scherp contrast met de conflicten, die wereldwijd echt spelen. Wordt het geen tijd dat Wilders wordt ontmaskerd? Uiteindelijk gaat het om de continuϊteit van het eigen leven en die van de samenleving.

Voor de emancipatie van vrouwen dient goed onderwijs, verbetering van de toegang tot de arbeidsmarkt centraal te staan. Om de keuzevrijheid en autonomie te bevorderen werkt een triviaal onderwerp als het hoofddoekverbod eerder averechts. Wilders biedt simpele oplossingen voor complexe vraagstukken en zorgt zo onbedoeld voor de nodige entertainment. Het eerste is helaas niet mogelijk. Wat betreft het tweede punt slaagt hij aardig.

De hamvraag is of de nauwere verwevenheid van de publieke met de private sector de kwaliteit van de samenleving echt verbeterd? Het rapport ‘E i V’ verdedigd de stelling dat dit niet het geval is. Door de verzelfstanding van de wooncorporaties, de zorg en het onderwijs heeft de overheid het stuur uit handen gegeven. De door de overheid gestimuleerde marktwerking heeft een averechts effect, de valkuil van de schijnmarkt opgeleverd. Met het simplistische denken van politici als Geert Wilders los je de complexe vraagstukken die politici de afgelopen decennia mede hebben gecreëerd niet op.

Voor politici als Geert Wilders, die het aan inhoudelijke kennis ontbreken, is het jammer dat de wereld minder simpel in elkaar steekt. Voor het aanreiken van haalbare oplossingen is het juist wenselijk de complexiteit van het betreffende systeem te doorgronden.

Waarom wordt in de media wel aan de mening van een nitwit als Geert Wilders uitgebreid aandacht besteed, maar nauwelijks aan de publicaties van de onderzoeksjournalisten David Simon, Bart Tromp en Marcel Metze, coryfeeën op hun vakgebied? De massamedia schromen niet om onderbuikgevoelens breed uit te meten. Onbenullige thema’s krijgen naar verhouding veel te veel aandacht. De emotie-TV viert hoogtij. Kijkcijfers dicteren het aanbod. Het streelt blijkbaar ons ego wanneer we op TV mensen zien die nog dommer, slechter, lelijker .... zijn dan wij. De TV wordt een poppenkast, waar theater hoogtij viert. Het komt er op neer dat we door selectieve informatie onze eigen vooroordelen bevestigd willen zien.

In organisaties draait het primair om hoe kunnen we de kwaliteit van de besluiten verbeteren. Er dient wel degelijk met de keerzijde van de evolutietheorie rekening te worden gehouden dat er van doelgerichtheid, entelechie in de natuur sprake is. Het gaat er dus om, net zoals eerder Jared Diamond heeft betoogd, een manier te vinden om mensenmassa’s in bedwang te houden. Volgens Jared Diamond zijn om het kwaad in de wereld te beteugelen de religies uitgevonden. In de publicatie Kwaliteitskundig kader wordt de tien categorieënleer van Aristoteles toegelicht.

16 miljoen kuddedieren - Zijn we wel geïndividualiseerd?
Maar klopt dit verhaal wel? Zijn we wel zo geïndividualiseerd? De vraag drong zich voor het eerst op toen ik een paar jaar geleden na een scheiding gedwongen van adres naar adres zwierf. In korte tijd bewoonde ik in Amsterdam zeven etages van vrienden, collega's en vage kennissen die met vakantie waren. Niet echt leuk, wel een mooie gelegenheid om andermans huizen eens goed te bestuderen. Wat me opviel was dat al die huizen eigenlijk nauwelijks van elkaar verschilden.
Marketing van de individualisering
Dat we dénken dat we geïndividualiseerd zijn, komt volgens de Belgische socioloog Mark Elchardus doordat de media ons dat voortdurend wijsmaken. De marketing van de individualisering vindt plaats op een ongekend grote schaal. Ieder massaproduct wordt verkocht met de belofte dat het bezit ervan de koper tot een uniek persoon maakt.

Wilbert Slooff De authenticiteit van een kuddedier
Echter, als mens ben je ook een sociaal dier. Uniciteit is mooi, maar uniformiteit is ook belangrijk. Je wilt immers ook weer niet zo uniek zijn dat je bij niemand hoort en in geen enkele groep past. Dus hoe authentiek ben je als kuddedier?
Sommigen menen dat de mens een innerlijk moreel zintuig bezit, een besef van “goed en kwaad” (Taylor, 1994), onafhankelijk van samenleving en cultuur. Anderen wijzen een dergelijk zintuig af: je hebt strakke moraliserende kaders nodig om het individu besef bij te brengen inzake “goed en kwaad”. Volgens deze filosofie is de mens weliswaar uniek, maar dient te leven conform overtuiging van de gemeenschap waartoe deze mens behoort, met de daarvan af te leiden kernwaarden.
Dus authenticiteit als gevolg van individueel onbewust weten versus authenticiteit als gevolg van bewust(?) groepsgerelateerd aanleren. Nature versus nurture?
Waarschijnlijk is het beiden. Als kuddedier weet je instinctief waar de grenzen van jouw individualistische authenticiteit liggen in de samenleving en cultuur waar je in leeft. Maar omgekeerd geldt ook dat je grenzen kunt stellen aan de sociale druk in de vorm van maatschappelijk opgelegde ideeën, verwachtingen van familie, vrienden of werkvloer. In de praktijk blijkt echter dat veel mensen zich door anderen laten leiden en onbewust over hun eigen grenzen heen gaan. Crisisachtige ervaringen zijn dan vaak nodig om wakker geschud te worden en bewust te worden dat je “dit niet wilt” (Prinsen, 2006).
Veel recent wetenschappelijk onderzoek bevestigd het beeld dat het bewuste denken het topje is van een grote onbewuste ijsberg (Wilson, 2005). Weinig mensen staan bewust stil bij de vraag waarom ze de dingen doen die ze doen. Hiermee ontstaat eerder het mensbeeld van een lijdzaam volgend kuddedier zonder eigen navigatiesysteem, dan een zelfbewust individu dat zijn routeplanner laat inspireren door zijn omgeving. Dit is niet bepaald het mensbeeld waarmee de meeste mensen zichzelf zouden willen vereenzelvigen!

Eric van Damme Speltheorie, Volkskrant 11 december 2010, Gammacanon (50): Prisoner’s dilemma
De vraag ‘Wat maakt sommige samenlevingen welvarend en andere arm?’ fascineerde Adam Smith en staat ook nu nog op de agenda. Het vermogen van mensen om samen te werken maakt een belangrijk verschil. Het prisoners’ dilemma laat zien dat samenwerking geen vanzelfsprekendheid is. De juiste instituties kunnen effectieve samenwerking bewerkstelligen. De zoektocht daarnaar is nog in volle gang en de schat kan vermoedelijk alleen door een multidisciplinair team van sociale wetenschappers gevonden worden.

Expertise Centrum Biologie Altruïsme uit eigenbelang
Een honingbij die een vijand steekt, offert zichzelf op om haar nestgenoten te verdedigen. Is dit een uitzondering op de regel dat evolutie leidt tot beter aangepaste individuen? Het antwoord komt van opgesloten criminelen, Hamiltons regel en ‘tit-for-tat’.

In De Gammacanon (51 en slot) toont Jaap Dronkers de sociale ongelijkheid, de asymmetrieën op aarde.

In een gezond bedrijf wordt het management dat verantwoordelijk is voor het ontstaan van problemen ontslagen. De schaduwzijde van de bonussencultuur zorgt er voor dat men elkaar gaat indekken. De egospelletjes optimaal meespeelt. Zaken worden onder de pet gehouden. De bonussencultuur of met andere woorden de doofpotcultuur berust op het sentiment “Voor wat hoort wat” (do-ut-des). Wanneer het marktmechanisme niet tijdig corrigeert kan een in wezen gezond bedrijf in een zwak bedrijf veranderen.

Stef Blom Conflicthanteren
Met conflicthanteren bedoelen we het zodanig omgaan met conflicten (tussen mensen of groepen), dat nadelige gevolgen van het conflict geminimaliseerd worden en positieve gevolgen gemaximaliseerd.
Het is dus niet zo, dat conflicten geminimaliseerd moeten worden. Conflicten kunnen zeer constructief zijn.
Conflicten horen erbij. Overal waar mensen samenwerken ontstaan er meningsverschillen, verschillen in doelen en middelen, etc. Bij het werken in projecten is er extra veel kans op een conflict. Projecten zijn belangrijk, er is veel onzekerheid (en dus kans om met elkaar van mening te verschillen), er zijn diverse partijen betrokken, elk met hun eigen belang en er wordt vaak gewerkt onder hoge druk. Een projectleider zal dus regelmatig geconfronteerd worden met problemen en daar iets mee moeten doen.

Jacqueline van Vreden Spanning tussen groepsbelang en eigen belang
Conflicten. Vaak ligt aan de basis daarvan, de spanning tussen competitie enerzijds en coöperatie anderzijds. De tegenstelling die in organisaties bij de samenwerking ook vaak een rol speelt. Aan de ene kant hebben we de behoefte om relaties met anderen aan te gaan, willen we prettig met elkaar samen werken, iets voor de ander overhebben, plezier hebben in het samen iets tot stand brengen en bij de groep horen. Aan de andere kant is er de drang om gezien te worden als individu, om carrière te maken en hebben we behoefte aan autonomie en zelfbevestiging.
En dat spanningsveld zorgt vaak voor conflicten. En hoewel conflicten niet prettig zijn, hoeven ze niet alleen maar negatief te zijn. Mits ze niet escaleren natuurlijk. Afhankelijk van de situatie kun je kiezen hoe je met het conflict om wilt gaan. Soms laat je omwille van de relatie je eigen belang achterwege. Dan ga je de confrontatie uit de weg, geef je toe en pas je je aan. Daar is op zich niets mis mee. Soms is iets zo belangrijk voor je, dat je echt je eigen mening wilt doordrukken, zonder discussie.

CUDOS: Communalism, Universalism, Disinterestedness (eigenbelang of groepsbelang behoren geen rol te spelen in de wetenschap) en Organized Skeptism.

Willem Frederik Hermans Onder professoren (recensie 1)
Willem Frederik Hermans Onder professoren (recensie 2)
Willem Frederik Hermans Onder professoren (recensie 3)

' Mensen zijn meelopers tot in de dood' (Marcel van Dam Volkskrant 18 augustus 2011)
Gedrag van mensen komt voort uit drie bronnen. In de eerste plaats aangeboren eigenschappen, zoals seksuele voorkeur, neiging tot agressie en een deel van de intelligentie. In de tweede plaats uit aangeleerde en in het geheugen ingesleten ervaringen, bijvoorbeeld alles wat uit opvoeding en onderwijs beklijft, opvattingen over wat mag en niet mag, taalvaardigheid enzovoorts. In de derde plaats actuele impulsen uit de omgeving, zoals stoplichten, gevangenisstraf, informatie uit de media, euforie of woede in de massa waarin je verkeert.
Het benoemen van alle prikkels uit deze drie domeinen die het brein sturen, is vanwege de complexiteit onmogelijk. Schuld en verantwoordelijkheid zijn begrippen waarmee wij bepaald gedrag beoordelen en zo nodig bestraffen.

'Cultuur plus tijdgeest is gedrag' (Marcel van Dam Volkskrant 4 augustus 2011)
Gedrag van mensen komt voort uit aangeboren eigenschappen en invloeden uit de omgeving, met name de opvoeding in de vroege jeugd. Er bestaat onder wetenschappers verschil van mening over de vraag welke invloed dominant is.
Aangeboren
Neuro-wetenschappers zoals Dick Swaab achten de invloed van aangeboren eigenschappen het grootst. Hij gaf daar afgelopen zondag in Zomergasten zijn argumenten voor. De meeste sociale wetenschappers denken dat de omgeving de grootste invloed heeft. Zelf denk ik dat het een vruchteloze discussie is. Sommige eigenschappen zijn bij de geboorte vastgelegd, bijvoorbeeld de seksuele voorkeur. Maar ook Swaab erkent dat hoe die voorkeur in gedrag tot uiting komt weer afhangt van andere eigenschappen en van prikkels uit de omgeving.
Invloeden omgeving
Wat ik uit de literatuur afleid, is dat veel eigenschappen in potentie aanwezig zijn en dat pas door prikkels uit de omgeving wordt bepaald of en in welke mate die eigenschappen worden geactiveerd. Dat bepaalt een groot deel van het gedrag. Hoe zouden anders de grote verschillen tussen culturen te verklaren zijn? Dat betekent dat de cultuur waarin men leeft, de publieke opinie, het publieke debat, zeg maar de tijdgeest, per definitie een grote invloed hebben op het gedrag. Zo denk ik dat fundamentalisme, het geloof dat je de absolute waarheid in pacht hebt en die aan anderen wilt opleggen, samenhangt met aangeboren karaktereigenschappen, maar dat invloeden uit de omgeving bepalen tot welke actie dat geloof leidt.
Extreem gedrag ('Zo boven, Zo beneden en Zo binnen, Zo buiten')
Naarmate extreme opvattingen door meer mensen worden gedeeld en helemaal als officiële gezagsdragers zich erbij aansluiten, wordt de invloed op het gedrag groter. Tot welk extreem gedrag dat kan leiden, heeft de tweede wereldoorlog laten zien. Voordien oppassende mensen uit de burgerlijke middenklasse bleken bereid de als 'ongedierte' gebrandmerkte joden massaal uit te roeien. Toen in Nederland het christendom nog domineerde, was uitsluiting van andersdenkenden nog heel gewoon. 'Gemengde huwelijken' leidden niet zelden tot familiedrama's. Het christenfundamentalisme in Amerika en het joodse fundamentalisme in Israël hebben nog grote, destructieve politieke invloed.

Piet Hilhorst 'Uitverkoop van de thuiszorg (2)' (Volkskrant 2 augustus 2011)
Marktwerking in de zorg zou betere en goedkopere zorg opleveren. Maar de inventiviteit van ondernemers is niet gaan zitten in een betere zorg of een slimmere werkwijze, maar in een krachtiger aanval op de salarissen aan de onderkant en in een schaamtelozere verhoging van de salarissen aan de bovenkant. En ondertussen zijn de cliënten de klos, want die krijgen ongemotiveerde, onopgeleide thuiszorgmedewerkers over de vloer die geen woord met ze wisselen en geen acht op ze slaan. Zo is het moment van de waarheid voor de thuiszorgmedewerkers ook een moment van de waarheid voor de marktwerking in de zorg.

'De euro is al bijna identiek aan crisis' (Bert de Vries Volkskrant 5 augustus 2011)
Steeds meer ontstaat de indruk dat de regeringsleiders zich klem gereden voelen tussen de financiële markten en hun kiezers. En dan struikelen van de ene noodoplossing naar de andere zonder toe te komen aan de kern van de problematiek.
Kern
Die kern is dat een muntunie niet verenigbaar is met duurzaam divergerende - van het gemiddelde afwijkende - concurrentieverhoudingen. Bij de introductie van de euro is aan die fundamentele waarheid te licht getild.
Groeien als kool
Hoe zit het met de kleren van deze keizer? In Duitsland - het gidsland van de eurozone - zijn de winsten van de grote bedrijven sinds de invoering van de euro gegroeid als kool, maar het reële loon van de gemiddelde werknemer is op z'n best gelijk gebleven.
De perifere lidstaten van de eurozone wordt nu verweten dat zij dit voorbeeld niet hebben gevolgd. Maar stagnatie van welvaartsgroei is niet wat de burgers van die landen is beloofd. Daarbij komt dat landen als Denemarken, Zweden, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland, die niet meegedaan hebben met de euro, economisch desondanks niet achterop zijn geraakt. De regeringen van deze landen kunnen nog steeds zelf bepalen hoe ver zij willen gaan met het afstemmen van hun beleid op dat van de eurozone. Het feit dat zij daarvoor tot dusver niet genadeloos zijn gestraft, legt een onaangename bewijslast op de schouders van degenen die zo zeker weten dat een terugkeer naar de situatie van voor 2001 rampzalige gevolgen zal hebben.
Het risico dat de zwakste broeders door deze cocktail in een neerwaartse spiraal terechtkomen of op z'n best in een periode van langdurige stagnatie is levensgroot. Dat zal op steeds grotere weerstand van de bevolking stuiten en op een groeiende weerzin tegen Brusselse autoriteiten, die steeds meer zullen worden ervaren als een nieuw soort kolonelsregime. Je moet wel blind zijn om erop te vertrouwen dat Griekse, Ierse, Portugese, Italiaanse en Spaanse politici dat allemaal tot in lengte van jaren aan hun kiezers kunnen en willen verkopen.
Maar als noch de politici noch de kiezers rijp zijn voor die politieke en fiscale unie, moeten we ons wel drie keer bedenken voordat we resoluut al onze kaarten daarop zetten. Het gevaar dat niet alleen de euro mislukt, maar ook democratische stelsels ontsporen, is daarvoor te groot. Zelfs het internationale bedrijfsleven zou moeten beseffen dat het beter is ten halve te keren dan ten hele te dwalen. Het minste wat nodig is, is daarom dat er naast toetredingsregels ook regels komen die het mogelijk maken om ordelijk uit de muntunie te treden.

'Wie of wat stelt de samenleving gerust?' René Cuperus Volkskrant 8 augustus 2011)
Wat deze verontrustende nieuwsverhalen met elkaar gemeen hebben, is dat ze niet 'in control' zijn. Mensen voelen aan hun water dat politici en experts zich verrast en overvallen voelen door deze gebeurtenissen. Dat leest men af aan de beleidsreacties, die vaak weinig meer zijn dan slecht doordachte improvisaties. Pseudo-daadkracht op de tast.
Speelbal
Landen als Griekenland of Spanje worden speelbal van kredietbeoordelaars. Europese politici lopen traag doch slaafs achter de financiële markten aan. Desondanks, en dat zien mensen heel goed, bestaat er nog geen begin van overeenstemming over de toekomstige muntunie. Politieke leiders zijn onderworpen aan de alarmsignalen van de financiële markten, maar vrezen tegelijk de wraak van de electorale markten. Allemaal weinig geruststellend.
Te hopen is dat Wilders, aangeslagen door de Noorse terreur, zijn apocalyptische vrijheidsstrijd tegen de islam een reality check zal laten ondergaan. Mensen geloven maar tijdelijk in fatalistische toekomstscenario's.

'De ene genocide is de andere niet' Leen van Dijke, Gert-Jan Segers, Joel Voordewind Volkskrant 8 augustus 2011) - Recht doen aan slachtoffers
Na de Tweede Wereldoorlog is er ook eerst recht gedaan aan de slachtoffers, werd eerst de waarheid van een genocide erkend, voordat er sprake kon zijn van verzoening. Duitsland heeft die moedige weg bewandeld en behoort nu tot het centrum van de Europese gemeenschap. Zuid-Afrika is na het einde van de apartheid ook zo met zichzelf in het reine gekomen. Landen op de Balkan staan nog aan het begin van dat proces, terwijl Turkije nog altijd in staat van ontkenning verkeert. Tot voor kort was erkenning van de Armeense genocide zelfs strafbaar.
Als zelfs Nederland de waarheid gaat verdoezelen, wordt Turkije niet geholpen om met zichzelf en zijn verleden in het reine te komen en wordt de Armenen opnieuw groot onrecht aangedaan. Minister Rosenthal moet moed tonen, de Armeense genocide erkennen en Turkije oproepen dit ook te doen. De Kamer ging hem hierin zeven jaar geleden al voor.

NIETZSCHE AND MADAME BLAVATSKY: THEIR DOCTRINES STATED AND COMPARED
Nietzsche as an individual and as a writer, however, must remain insolvable to those who have not studied the phenomena of psychism and of mediumism. For he was mediumistic without knowing it, and he allowed himself to think that his psychic experiences were unique and conclusive.
How unlike Madame Blavatsky. Inspiration, in a certain well-defined sense, she, too, claimed to receive; but instead of regarding her experience as unparalleled, she insisted that many persons in all ages have received similar inspiration, and that it is within the reach of every one who will serve an apprenticeship in the unselfish and faithful service of humanity.
-- Nietzsche and Madame Blavatsky: Their Doctrines Stated and Compared

Gottfried de Purucker boek Grondslagen der Esoterische Wijsbegeerte, Deel I, Hoofdstuk 12 Psychologische natuur van de mens
Want als de mens zichzelf begrijpt, begrijpt hij dat waaruit hij voortkwam en dat wat hijzelf is – begrijpt het heelal in de mate waarin zijn geest en denken zich hebben ontwikkeld, en zijn waarnemingsvermogens zich door die ontwikkeling hebben verscherpt.
Hoofdstuk 15: Goed en kwaad ontstaan uit de tegenstrijdige werking van de multimyriaden willen in de verschijningswereld.
Het goede is relatief; er is geen absoluut goed. Het kwade is relatief; er is geen absoluut kwaad. Beide zijn evenwel relatieve begrippen. ..etc.
Zij contrasteren met elkaar. Deze beide groepen representeren twee fundamentele Paden in de Natuur, het ene het Pad der Rechter -, het andere dat der Linkerhand en worden aldus in het Oude Occultisme genoemd. Het ‘Pad der Linkerhand’ is Pratyeka-Yâna; en wij kunnen Pratyeka in dit verband door de omschrijving ‘ieder voor zich’ vertalen. Het ‘Pad der Rechterhand’ is Amrita-Yâna; dat het Onsterfelijk Voertuig of Pad der Onsterfelijkheid wordt genoemd. Het ene, het eerstgenoemde, is het pad der persoonlijkheid; het andere het laatstgenoemde, is het pad der individualiteit; het ene is het pad der stof, het andere is het pad van de geest; het ene leidt naar beneden; het andere Pad verliest zich in de onuitsprekelijke glorie van het bewuste onsterfelijke in de ‘eeuwigheid’. Dit nu zijn de twee groepen van wezens, die de beide zijden der Natuur vertegenwoordigen, en de conflicten en tegenstellingen van deze beide zijden der Natuur, tezamen met de strijd van wil tegen wil van de scharen wezens in het gemanifesteerde bestaan, veroorzaken het zogenaamde kwaad in de wereld, dat uit de zelfzuchtige werkzaamheid van de lagere of minder ontwikkelde of geëvolueerde wezens ontstaat.

De volgende passage uit De Mahatma Brieven (blz. 446-7) geeft nog een sleutel:
. . . de harmonie van het heelal wordt gevormd door tegenstellingen . . . Zo volgt . . . evenals in de prachtige fuga’s van de onsterfelijke Mozart, het ene deel voortdurend op het andere, in een harmonische disharmonie op het pad van de eeuwige vooruitgang, om samen te komen en zich tenslotte op de drempel van het beoogde doel op te lossen in één harmonisch geheel, de grondtoon in de natuur सत् [sat].

In essentie is de stof dus even goddelijk als de geest, want ze is slechts de schaduw of de voertuiglijke kant van de geest.

De netwerkconnecties (Communicatie, Trekkermechanisme, NLP) in de microwereld van het brein functioneren analoog aan een sociaal netwerk ('complementaire schismogenesis') in de macrowereld. Een sociaal netwerk, dat in het spraakgebruik als 'netwerk' wordt aangeduid, is een netwerk van mensen of groepen mensen.

Wederkerig altruïsme, het verschijnsel waarbij men elkaar wederzijds helpt of een gunst verleent, is een veelvuldig onderzocht onderwerp binnen de evolutionaire psychologie. De reciprociteit van "voor wat hoort wat" is "heb uw naaste lief". Rita Smaniotto: Op basis van experimenten, simulatie-onderzoek en een heranalyse van een aantal antropologische studies naar het delen van voedsel in jagers-en verzamelaarsvolkeren concludeert Rita Smaniotto in haar proefschrift dat het "voor wat hoort wat" mechanisme niet zo wijdverspreid is als doorgaans wordt aangenomen. Volgens haar is er in veel gevallen sprake van een alternatief mechanisme, het "heb uw naaste lief" mechanisme. Dit mechanisme is vooral gericht op het welzijn van personen in iemands directe omgeving.
Promotie onderzoek Patrice van de Vorst: mijn te onderzoeken stelling is: Er is een biologische of anatomische grondslag voor het ontstaan van het menselijk bewustzijn en de menselijke moraal. Deze komt voort uit de evolutionaire veranderingen in de geslachtsorganen van de soort Homo.

Het zijn de zwakke managers, de 'carrièremanagers' met een groot ego, die dreigen en intimideren om hun gelijk te behalen. De 'carrièremanagers' spelen echter weer in en zijn als het ware de marionet van het echelon boven hen. Er bestaat een natuurlijke neiging van leidinggevenden naar het benoemen van klonen van zichzelf. Daarentegen staan managers met een sterk ego (sterke wil) wel open voor een debat.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld
Hoofdstuk 1 Hoe ver reikt onze kennis?, Theorieën van alles – en niets? (p. 16):
De fysici zouden echter nog ontdekken dat kwantisatie, golf/deeltje-dualiteit en de intieme relatie tussen de waarnemer en het waargenomene slechts het topje van de ijsberg vormden die de kwantumwereld is.
21: In de kwantumfysica geldt dat de gravitatiekracht wordt overgedragen door een deeltje met een massa nul, het graviton. De ontdekking dat het laagste trillingsgetal van snaren zo’n deeltje beschrijft, was een krachtige stimulans voor de zich ontwikkelende theorie.
Het branenuniversum (p. 21):
Om de betekenis van branen te doorgronden, moeten we de aandacht richten op een van de meest extreme omgevingen van de kosmos, het zwarte gat (Wimps Weakly interacting massive particle).
Hoofdstuk 8 Ervaring, Geest en stof (p. 121):
Echter, de stimuli die de stoot geven tot activiteiten in de cel, kunnen – zo tekent Bruce Lipton hierbij aan – verstoord zijn; als zodanig weerspiegelen ze onze overtuigingen over de werkelijkheid.

Om het onbehagen, de vervlakking te keren gaat het om geestelijke waarden, het pleidooi van Rob Riemen dat je in een democratische samenleving elites nodig hebt die het voorbeeld geven.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld
Hoofdstuk 1 Hoe ver reikt onze kennis?, Theorieën van alles – en niets? (p. 16):
De fysici zouden echter nog ontdekken dat kwantisatie, golf/deeltje-dualiteit en de intieme relatie tussen de waarnemer en het waargenomene slechts het topje van de ijsberg vormden die de kwantumwereld is.
21: In de kwantumfysica geldt dat de gravitatiekracht wordt overgedragen door een deeltje met een massa nul, het graviton. De ontdekking dat het laagste trillingsgetal van snaren zo’n deeltje beschrijft, was een krachtige stimulans voor de zich ontwikkelende theorie.
Het branenuniversum (p. 21):
Om de betekenis van branen te doorgronden, moeten we de aandacht richten op een van de meest extreme omgevingen van de kosmos, het zwarte gat (Wimps Weakly interacting massive particle).
Hoofdstuk 8 Ervaring, Geest en stof (p. 121):
Echter, de stimuli die de stoot geven tot activiteiten in de cel, kunnen – zo tekent Bruce Lipton hierbij aan – verstoord zijn; als zodanig weerspiegelen ze onze overtuigingen over de werkelijkheid.

Bruce H. Lipton, Ph.D. Spontane Evolutie - Onze keuze om te transformeren
We hebben allemaal wel eens gehoord van mensen die op wonderbaarlijke wijze genazen van ziekte, maar is hetzelfde ook mogelijk voor onze wereld? Volgens de pionier bioloog Bruce H. Lipton, Ph.D., is het niet alleen mogelijk, het is al gebeurd. In zijn lezing zal de prijswinnende spreker en visionaire wetenschapper laten zien hoe ons veranderde begrip van biologie ons kan helpen door deze turbulente periode in de geschiedenis van onze planeet te manoeuvreren. Een ieder van ons kan actief deelnemen aan deze wereldwijde evolutionaire verschuiving. Door onze oude overtuigingen te bevragen die ons hebben gebracht waar we nu zijn en ons vasthouden in de status quo, kunnen wij de spontane evolutie op gang brengen. Dit zal ons soort en onze wereld leiden naar een betere toekomst. Deze avond zal Bruce je op weg helpen wat je voor jezelf en de planeet kunt doen om bij te dragen aan deze mega-transformatie.
De Biologie van de Overtuiging - De Wetenschap van Hoe we Onze Levens Creëren
De wetenschap maakt een dusdanig grote stap in het licht van de wereldwijde crises in gezondheid, privé en in het hart, dat het een ware revolutie in ons inzicht veroorzaakt, een zo radicaal dat het de wereld kan veranderen.
Nieuwe ontdekkingen in de celbiologie, epigenetica en natuurkunde tonen aan dat we niet het slachtoffer zijn van onze genen, maar dat we onbeperkte capaciteit hebben om een leven te leiden vol vrede, geluk en liefde.
Celbioloog en bestsellerauteur Bruce H. Lipton neemt je in snel tempo mee op een reis van de microkosmos van de cel naar de macrokosmos van de mind. Deze informatieve en zelf-bekrachtigende presentatie over de hoe de interactie tussen lichaam en geest werkt, laat zien hoe ons ‘aangeleerde’ waarnemingsgedrag de genexpressie beïnvloedt en bijdraagt aan het herschrijven van onze genetische code. Dr Lipton's uiterst hoopvolle bevindingen worden beschouwd als een van de grote doorbraken in de nieuwe wetenschap.
Kennis is kracht. Het inzicht in ‘het zelf’ dat je wordt aangeboden in deze presentatie is fundamenteel voor het verwerven van zelf-bekrachtiging, de meester van je lot worden in plaats van het 'slachtoffer'. Deze geïllustreerde en geanimeerde presentatie zal je geest inspireren, je aan het denken zetten en je uitdagen tot creativiteit, als je inziet wat een enorme mogelijkheden het biedt om deze informatie in je eigen leven toe te passen. Een seminar waarmee je het inzicht verwerft om je leven werkelijk een nieuwe wending te geven!

Willem Scheepers De 3 Fundamenten van een Prachtig Leven, Goed Leiderschap & een Geweldige Organisatie!
Nu, de “3 Fundamenten voor een Prachtig Leven, (het geven van) Goed Leiderschap & (het aansturen van) een Geweldige Organisatie” zijn heel eenvoudig én praktisch:
1. Integriteit of: “being whole and complete”,
2. Authenticiteit: “being and acting consistent with who you hold yourself out to be for others and who you hold yourself to be for yourself”,
3. Commitment: “being committed to something bigger than oneself (that says nothing about what that commitment should be other than it be bigger than oneself)”.
Alle 3 de fundamenten benader je puur vanuit positieve gedachten & gevoelens dus niet ‘(proberen te) doen omdat anderen dit graag van je zien!’
De tips zijn afkomstig van Michael C. Jensen Jesse Isidor Strauss Professor of Business, Emeritus Harvard Business School uitgesproken tijdens zijn afscheid op 21/05 jl.

De realisatie van het zelf is een proces dat gekenmerkt wordt door de vereniging van tegenstellingen in de mens, zoals goed en kwaad, licht en schaduw, binnen en buiten.
Deze archetypen, begrippen zoals de schaduw (de duistere kant van het onderbewustzijn), de eeuwige jongeling, de boze geest, de held enzovoorts, zijn als het ware overgeleverde, functionele oerdrijfveren of 'ervaringsmodaliteiten', die de persoonlijkheid van de mens structureren.
In het leven gaat het er om dat we leren over de eigen schaduw te springen.
De nazi's vielen Jung overigens ook aan, want Jung had ingezien én uitgebreid beschreven hoe zij hun eigen schaduw projecteerden op de joden, en zij waren daar niet bepaald van gediend.

De verticale as door het midden van het Ei van Assagioli symboliseert de door Maslow genoemde zelfrealisatie, de Derde weg in de psychologie of de weg van het universele soefisme. Door dis-identificatie is het mogelijk dat we ons met de ware identiteit, het hogere zelf verbinden. De psychosynthese van Assagioli is een transformatieproces, waarbij in de mens de macht van het ego naar het hogere Zelf verschuift. Het maakt het laten oplossen van conditioneringen mogelijk.

Feitelijk komt het er op neer hoe richt je je energie om in het leven stabiliteit - de mogelijkheid van harmonische volledigheid - nirwana te ervaren?

'René Girard en Carl Jung' (Eeuwige nu, Wederkerigheid, Projectiemechanisme)

Luc Zonnenberg: De eerste onderzoeker die zich diepgaand buigt over het thema van de mimese is de Franse letterkundige en cultuurfilosoof René Girard. In 1961 publiceert hij zijn eerste boek Mensonge romantique et vérité romanesque, waarin hij door middel van literair onderzoek steeds terugkerende patronen in menselijke relaties ontdekt, die door de geschiedenis van de mens heen constant blijken te zijn. Steeds meer ontdekt hij een consistent onderliggend mechanisme in de menselijke relaties, waaraan voor zijn tijd nog weinig aandacht aan was besteed. De belangrijkste conclusie betrof het mimetisch principe waaraan het sociale handelen van mensen is onderworpen. Dit mimetisch of nabootsend gedrag van mensen wordt gekenmerkt door het feit dat de participant zijn eigen gedrag niet geheel en soms geheel niet doorziet, hooguit op een onbewust niveau. Vaak wordt immers beweerd dat de mens vanuit zichzelf begeert. Girard wil met zijn theorie nu juist aantonen dat mensen begeren wat ánderen begeren. De ontkenning dat de begeerte van de ander een rol speelt, het geloof dus in de authenticiteit van het eigen begeren, is een romantische illusie. Hiertegenover zet Girard de romaneske waarheid, die de klassieke romanschrijvers (Cervantes, Stendahl, Flaubert, Proust en Dostojewski) verwerken in hun literaire scheppingen, namelijk dat iedere menselijke begeerte mimetisch van aard is, en dus altijd bemiddeld (via de ander) tot stand komt. Deze driehoeksbegeerte werpt een nieuw en verhelderend licht op de menselijke betrekkingen van bewondering, rivaliteit en haat: willen wat de ander wil en begeren wat de ander begeert.

René Girard wijst op de betekenis van Plato’s opvattingen over de menselijke imitatie (mimese, projectiemechanisme). Iedere menselijke begeerte mimetisch van aard is, en dus altijd bemiddeld (via de ander) tot stand komt. Deze driehoeksbegeerte werpt een nieuw en verhelderend licht op de menselijke betrekkingen van bewondering, rivaliteit en haat: willen wat de ander wil en begeren wat de ander begeert. De geestelijke wereld is werkelijk, de zintuiglijke is een illusie, want veranderlijk. Men moet zich volgens Plato richten op het geestelijke en streven naar de hoogste wijsheid, namelijk die van het Goede, het Ware en het Schone.

Michel Serres Rede uitgesproken ter gelegenheid van de intrede van René Girard in de Académie Française
U ontdekte de werking van de zondebok, het bindmiddel voor het collectief. U ontdekte ook dat eerste bindend mechanisme: het nabootsen, dat dominantie en dus ook onderwerping voortbrengt. Dit nabootsen ontspringt aan ons zenuwstelsel, zoals onlangs is gebleken met de ontdekking van spiegelneuronen.
U heeft de vinger gelegd op een van de belangrijkste geheimen van culturen: de reproductie van culturele codes, dat vandaag de dag met een enorme snelheid gepaard gaat. Alle apparaten en artefacten die ons vandaag de dag omringen worden geproduceerd op basis van een model. Maar niet alleen dingen, ook gedrag zoals management en openbaar bestuur zijn gebaseerd op een model, een format, met als doel om alle activiteit in een organisatie gelijkaardig en reproduceerbaar te maken, en de macht te geven aan diegenen die geen specifieke expertise meer hebben.
Hoe zit dat met het sacrificiële? Serres onderscheidt twee soorten religies: de antropologen en sociologen hebben het alsmaar over religies die zich baseren op een lidmaatschap. Daar is sprake van het sacrificiële geweld. Voor de gelovigen daarentegen gaat het om iets anders. Het onderscheid tussen polytheïsme en monotheïsme betreft niet zozeer het geloof in één god of meerdere goden, maar wijst op een radicaler onderscheid, nl. tussen het sociale en individuele.
Tenslotte. De onthulling van de onschuld van het slachtoffer komt overeen met een genealogie van de waarheid. En uit de waarheid komt de moraliteit voort. Theologie, ethiek en epistemologie, aldus Serres, spreken met één stem. Er is een verschil tussen het heilige en het sacrificiële. Het sacrificiële doodt, het heilige brengt vrede. Het sacrificiële is verbonden met leugenachtigheid en geweld, het heilige met liefde en waarheid.

René Girard, La Violence et le Sacré (Nederlandse vertaling door Michel Perquy: God en Geweld. Over de oorsprong van mens en cultuur)
Aan het slot van dit hoofdstuk brengt Girard het antropologisch tekort van Freud ter sprake en de psychoanalyse. Het was geniaal van Freud om de vadermoord en de incest aan te wijzen als iets essentieels in de menselijke cultuur, maar verder kwam hij niet. Hij heeft het mis als hij de misdaden van de zondebok (vadermoord en incest met de moeder in de Oedipusmythe) ziet als het verborgen verlangen van elke mens en er dus de sleutel van elk individueel menselijk gedrag in ziet. Elke misdaad in de mythe is een zinspeling op iets anders dan zichzelf. De vadermoord en de incest moeten veralgemeend worden. Ze staan voor het absolute punt van de offercrisis, ze trekken een scherm op voor de eindeloze wederkerigheid van het geweld, de crisis die wordt weggemoffeld en op de zondebok wordt afgewenteld. In de mythe wordt de angst voor het absolute en vernietigende geweld verdrongen. De mensen zouden niet kunnen leven met het besef van deze dreiging. Girard besluit: We kunnen Freud dus beschouwen als een stap naar de onthulling van een verdrongen iets dat wezenlijker is dan het zijne en dat hij tastend poogt te benaderen; maar het absolute geweld blijft nog verborgen door bepaalde vormen van nog steeds sacrificiële miskenning.

Gerhard Wehr, boek Carl Gustav Jung zijn leven en werk (p. 291): Clemens van Rome zegt dat God de wereld met een rechter- en met een linkerhand, dat wil zeggen met Christus en met Satan, regeert. P. 293: Daarin, in het leven en lijden van Christus als (in tegenstelling tot Satan) andere Godszoon, wordt het eigenlijke antwoord op Job (boek) gegeven. Het met en door Job open gelegde probleem dat in het godsbeeld tot uiting komt en in het lot van Job wordt weerspiegeld, vindt zijn oplossing door de ‘Verlosser’.

Anthony Stevens, boek Over Jung - leven en werk (p. 55): Het oude verschijnsel van de ‘zondebok’ ligt ten grondslag aan allerlei vooroordelen tegen leden van andere identificeerbare groepen dan die van onszelf, en in laatste instantie aan alle massamoordenaars, volksmenners, pogroms en oorlogen. Via schaduwprojectie zijn we in staat onze vijanden tot ‘duivels’ te maken en onszelf ervan te overtuigen dat zij geen normale mannen en vrouwen zijn zoals ‘wij’, maar monsters die geen normale behandeling en consideratie verdienen. Door handig gebruik te maken van het nazipropaganda-apparaat kon Hitler een aanzienlijk deel van de Duitse bevolking ertoe bewegen zijn schaduw collectief op deze tragische ongelukkigen te projecteren. Deze dubbele projectie fungeert dan als rechtvaardiging voor de slachting die het gevolg is (Stevens, 1989).
Jungiaanse therapie bestaat uit het bewust maken van de schaduwpersoonlijkheid, teneinde verzoening met de persona tot stand te brengen en aldus integratie van beide complexen binnen de persoonlijkheid als geheel te bevorderen.

In de in 2007 gehouden Nexus Conferentie verlangt discussieleider Rob Riemen terug naar Plato’s academia, naar het ideaal dat je door onderwijs leert hoe goed te leven. Dus uiteindelijk het goede leven van Plato deelachtig te worden. Ronald Plasterk vindt dit echter onzin, daar is de universiteit niet voor. Hoeveel boter heeft Ronald Plasterk op zijn hoofd?

Antigone (Sophokles): Antigone (Gr. Ἀντιγόνη) is een klassieke tragedie van de dichter/tragicus Sophokles over Antigone uit de Griekse mythologie. Het motto van het stuk: om gelukkig te worden moet je verstandig handelen (maar wat is verstandig handelen...) en de goden niet tarten (maar wat is de goden tarten...). Het centrale thema van het stuk: Het individuele geweten versus de staatswetten; de morele of goddelijke wetten versus de menselijke wetten.
Exodos
Op dat moment deed Haemon een poging om zijn vader te vermoorden en toen dat niet lukte, liet hij zichzelf in zijn eigen zwaard vallen.

Een variant is Narcissus die over zijn eigen spiegelbeeld gebogen stond en daarop verliefd werd en die tenslotte in het water verdronk.
Narcisme is een term uit de psychologie. Het is een vorm van gedrag dat wordt gekenmerkt door een obsessie met de persoon zelf (vaak het uiterlijk), egoïsme, dominantie, ambitie en gebrek aan inlevingsvermogen. Iemand die narcistisch gedrag vertoont, noemt men een narcist.
Het tegenovergestelde van egoïsme is altruïsme.

De paradox is dat in Nederland op het individuele vlak, ondanks de devaluatie van de diploma's, het opleidingsniveau is toegenomen, maar op het collectieve vlak (collectief onbewuste) lijkt het dat de dwaasheid eerder is toe dan afgenomen. De mede door de globalisering toenemende scoringsdrift in de maatschappij resulteert bij de verliezers in rancune en frustratie. Als reactie uiten rancuneuzen hun ongenoegen op een partij als de PVV. Het uitblijven van de hoge verwachtingen vindt ook een uitweg via het stijgen van de depressiviteit in het Westen.

<< vorige || volgende >>

Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 8492 keer bekeken.